Wrat: oorzaak, ontstaan en relatie met tumoren

Wat is een wrat?

Een wrat is een goedaardige huidvergroeiing die wordt veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Dit virus wordt verspreid via direct huidcontact en is zeer besmettelijk. Het dringt de huid meestal binnen via kleine wondjes, bijvoorbeeld door nagelbijten of scheren.

Wratten komen vooral voor op handen en voeten, maar kunnen ook op andere plaatsen ontstaan, zoals op de geslachtsdelen. In dat geval spreekt men van genitale wratten.

Ontstaan en verloop

Tussen het moment van besmetting en het zichtbaar worden van een wrat kan enkele weken tot wel drie maanden zitten. De wratten voelen vaak hard en eeltachtig aan. In veel gevallen verdwijnen zij binnen een jaar vanzelf, doordat het afweersysteem het virus alsnog onder controle krijgt.

In de loop der tijd zijn uiteenlopende behandelingen bedacht om wratten te verwijderen, variërend van volksmiddelen tot medische ingrepen. De meest effectieve methode is het bevriezen van de wrat met vloeibare stikstof. Daarnaast kan een wrat door de huisarts chirurgisch uit de huid worden gesneden.

Wratten als goedaardige tumoren

Wratten behoren tot de goedaardige tumoren. Een tumor is een ophoping van cellen met afwijkend groeigedrag. Goedaardige tumoren groeien langzaam en zaaien niet uit, omdat de cellen in een kapsel zijn ingesloten.

Meestal zijn goedaardige tumoren onschadelijk en worden ze daarom niet altijd behandeld. Bij kwaadaardige tumoren is dit anders: deze cellen delen zich snel en zitten niet in een kapsel, waardoor zij zich door het lichaam kunnen verspreiden en zogenoemde secundaire tumoren kunnen vormen.

Kwaadaardige tumoren en kanker

Secundaire tumoren kunnen omliggende weefsels binnendringen en ernstige schade veroorzaken aan organen. Wanneer zulke tumoren ontstaan, spreekt men van kanker. In Nederland krijgt ongeveer één op de drie mensen in zijn leven te maken met kanker.

De oorzaken van kanker lopen uiteen en kunnen onder andere roken, blootstelling aan zonlicht of genetische fouten omvatten. Hoe goedaardige tumoren meestal ontstaan is vaak onbekend. Bij wratten is de oorzaak echter duidelijk: het HPV is de directe aanleiding.

Wratten en verminderde afweer

Kinderen hebben vaak nog onvoldoende afweerstoffen tegen HPV en krijgen daardoor relatief vaak wratten. Ook mensen die een orgaantransplantatie hebben ondergaan, lopen een verhoogd risico. Zij gebruiken geneesmiddelen die het afweersysteem onderdrukken om afstoting van het nieuwe orgaan te voorkomen.

Door deze verlaagde afweer krijgt het virus meer ruimte om zich te vermenigvuldigen en wratten te vormen. In zeldzame gevallen kunnen bij deze patiënten wratten zich ontwikkelen tot kwaadaardige tumoren.

Meer informatie over de huid en het afweersysteem is te vinden op MijnBiologie – De huid, MijnBiologie – Afweer en op Wikipedia – Wrat.