Staartbeen (stuitje): ligging, bouw en functie

Onderaan de wervelkolom bevinden zich drie tot vijf staartwervels. Deze kleine botjes zijn vaak deels met elkaar vergroeid en vormen samen het staartbeen, ook wel het stuitje genoemd. Het staartbeen is aan de buitenkant te voelen net boven de bilspleet.

Het staartbeen is verbonden met het bot dat er direct boven ligt, het heiligbeen. In tegenstelling tot de meeste andere wervels hebben staartbeenwervels geen uitsteeksels. Ze zijn klein, compact en enigszins driehoekig van vorm.

Tussen het staartbeen en het heiligbeen bevindt zich een klein gewricht. Hierdoor kan het staartbeen nog licht bewegen. Dit is een overblijfsel uit een ver verleden, toen de menselijke voorouders nog een echte staart hadden die aan deze wervels vastzat.

Staartbeen en embryonale ontwikkeling

Alle gewervelde dieren, waaronder de mens, volgen in de eerste weken van de embryonale ontwikkeling hetzelfde basisbouwplan. Hierbij hoort ook een staart, opgebouwd uit ongeveer twaalf wervels.

Bij menselijke embryo’s zijn de cellen in deze staart zo geprogrammeerd dat ze enkele weken na het ontstaan afsterven. Hierdoor verdwijnt de staart vrijwel altijd. In zeer zeldzame gevallen gebeurt dit niet volledig: de langste ooit gemeten staart bij een moderne mens was 33 centimeter lang en bedekt met haar.

Functie van het staartbeen

Hoewel het staartbeen geen zichtbare staart meer draagt, heeft het wel degelijk een functie. Zo hechten de grote bilspier en verschillende spieren die betrokken zijn bij de stoelgang aan het staartbeen.

Daarnaast ondersteunt het staartbeen het lichaam tijdens het zitten en werkt het als een soort schokdemper. Hierdoor wordt de druk op de wervelkolom en het bekken gedeeltelijk opgevangen.

Naam en misverstanden

De naam staartbeen is afgeleid van het Griekse woord voor koekoek. Van opzij bekeken zouden de botjes enigszins lijken op de snavel van deze vogel. Er bestaan ook alternatieve historische verklaringen, maar deze worden tegenwoordig als onjuist beschouwd.

Een bekend misverstand is dat je blind zou kunnen worden door een val op het stuitje. Er is geen enkel medisch geval bekend dat dit ondersteunt. Wel kan het staartbeen kneuzingen of breuken oplopen na een val of langdurige belasting, zoals bij fietsen, wat vaak wordt ervaren als zadelpijn.

Meer informatie over het skelet en botten is te vinden op MijnBiologie – Wervelkolom, MijnBiologie – Botten en op Wikipedia.