Schaamhaar: ontwikkeling, functie en betekenis
Schaamhaar is bij de mens een secundair geslachtskenmerk. Deze haren rond de geslachtsorganen worden pas zichtbaar tijdens de puberteit. Geslachtshormonen sturen deze haargroei aan en markeren daarmee het begin van de geslachtsrijpe fase.
Er wordt vaak gedacht dat de kleur van het hoofdhaar ook terug te zien is in het schaamhaar, maar dat klopt niet helemaal. Qua kleur, lengte en dikte lijkt schaamhaar meestal sterker op de wenkbrauwen. Bij mannen groeit het schaamhaar doorgaans in de vorm van een ruit, terwijl bij vrouwen vaker een driehoek zichtbaar is.
Ligging en verspreiding
In de eerste jaren na het begin van de puberteit blijft de haargroei meestal beperkt tot de schaamstreek. Naarmate de tijd verstrijkt, kan schaamhaar ook voorkomen op de balzak, schaamlippen, dijen en de onderbuik. De mate en dichtheid van deze groei verschilt sterk per persoon.
De hoeveelheid schaamhaar hangt deels samen met erfelijke factoren en afkomst. Japanse en Koreaanse mensen hebben bijvoorbeeld gemiddeld minder schaamhaar dan veel Westerse mensen.
Ontwikkeling tijdens de puberteit
Tijdens het begin van de puberteit ontstaan onder invloed van geslachtshormonen haren rond de geslachtsdelen. Tegelijkertijd gaan ook de apocriene zweetklieren actief werken. Deze zweetklieren zorgen niet voor afkoeling van het lichaam, maar scheiden geurstoffen uit.
Daarbij gaat het niet om de bekende zweetgeur die ontstaat wanneer bacteriën zweet afbreken, maar om persoonlijke lichaamsgeuren en feromonen. Deze feromonen zijn reukloze hormonale signaalstoffen die mensen onbewust waarnemen via het vomeronasaal orgaan, een rudimentair reukorgaantje diep in de neusholte.
Feromonen en reuk
Feromonen kunnen invloed uitoefenen op de vraag of iemand een ander als seksueel aantrekkelijk ervaart. Zowel bewuste als onbewuste lichaamsgeuren spelen daardoor een belangrijke rol bij partnerkeuze. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat vrouwen vaker programmaboekjes meenamen die met mannelijk zweet waren besprenkeld dan mannen.
Het reukzintuig geldt als het meest primitieve zintuig en kan gedrag en voorkeuren sturen zonder dat men zich daarvan bewust is.
Functie van schaamhaar
Feromonen die de apocriene zweetklieren uitscheiden, blijven gemakkelijk aan het schaamhaar kleven. Vanuit daar kunnen deze stoffen zich via de lucht verspreiden. In die zin functioneren schaamharen als ‘antennes’ voor geurstoffen.
Omdat zowel feromonen als schaamhaar tijdens de puberteit ontstaan, kan schaamhaar ook een signaalfunctie hebben. Het laat potentiële partners zien dat iemand geslachtsrijp is.
Schaamhaar en cultuur
Veel vrouwen ervaren schaamhaar als onhygiënisch en kiezen ervoor het geheel of gedeeltelijk te verwijderen. Dit wordt vaak gezien als een modeverschijnsel, waarbij de invloed van de porno-industrie regelmatig wordt genoemd. Of het scheren van schaamhaar invloed heeft op het risico op soa’s of schaamluis is niet bekend.
In sommige culturen bestaan alternatieven, zoals het gebruik van een schaamhaarpruikje. Het is echter onduidelijk of dit daadwerkelijk effect heeft op de verspreiding van feromonen.
Meer informatie over lichamelijke veranderingen tijdens de puberteit is te vinden op Veranderingen in de puberteit en op de pagina over de puberteit. Aanvullende achtergrondinformatie staat op Wikipedia.