Puisten (acne): ontstaan, soorten en oorzaken
Wat zijn puisten?
Puisten zijn ontstekingen van de huid die ontstaan in of rondom haarzakjes. Er bestaan verschillende soorten puisten, waaronder mee-eters en pustels. Deze huidverschijnselen komen vooral voor tijdens de puberteit, maar kunnen ook op latere leeftijd blijven bestaan.
Mee-eters (comedonen)
Een mee-eter is een donkere ophoping van talg in de opening van een haarzakje. In het Latijn wordt een mee-eter comedo genoemd. Deze naam werd al rond 200 jaar voor Christus gebruikt door Romeinse geneesheren.
Oorspronkelijk verwees de term comedo naar parasitaire wormen in het menselijk lichaam. De artsen vonden dat de sliert talg en vuil die uit een mee-eter komt bij het uitknijpen leek op zo’n ‘mee-etende’ worm. De benaming is blijven bestaan en wordt nog steeds gebruikt in de dermatologie.
Pustels en acne
De bekendste vorm van een puist is de pustel, een met pus gevuld blaasje in de huid. In de volksmond wordt dit vaak simpelweg een puistje genoemd. Wanneer er veel pustels tegelijk voorkomen, spreekt men van acne.
Omdat acne vaak ontstaat aan het begin van de puberteit, wordt het ook wel jeugdpuistjes genoemd. Tijdens deze levensfase produceert het lichaam meer hormonen, waaronder testosteron. Dit hormoon komt zowel bij mannen als vrouwen voor en stimuleert onder andere de talgklieren.
Rol van talg en hormonen
Talg is een vettige stof die de huid beschermt tegen uitdroging en haar soepel houdt. Door de verhoogde aanmaak van testosteron tijdens de puberteit produceren de talgklieren extra talg. Hierdoor wordt de huid vetter en kunnen poriën sneller verstopt raken.
In een verstopte porie hopen dode huidcellen, bacteriën en talg zich op. Deze ophoping kan gaan ontsteken, wat leidt tot het ontstaan van een puist. Omdat jongens gemiddeld meer testosteron aanmaken dan meisjes, hebben zij doorgaans meer last van jeugdpuistjes.
Waar komen jeugdpuistjes voor?
Jeugdpuistjes komen vooral voor op het gezicht en op de bovenkant van de borst en de rug. Op deze plekken is de dichtheid van poriën en talgklieren het hoogst. De piek van acne ligt meestal tussen het zeventiende en twintigste levensjaar.
Verloop en beïnvloedende factoren
Bij de meeste mensen verdwijnen de puistjes vanzelf na het twintigste levensjaar. Bij sommige mensen blijven ze langer bestaan, bijvoorbeeld wanneer acne genetisch is bepaald of bij een zeer gevoelige huid.
Factoren die jeugdpuistjes kunnen verergeren zijn onder andere de menstruatiecyclus, zwangerschap, een vitaminegebrek en het uitknijpen van puisten. Voeding heeft weinig tot geen invloed op het ontstaan van acne. Niet het vet uit chocolade, maar hormonale veranderingen zorgen voor een vettere huid.
Meer informatie over de bouw en werking van de huid is te vinden op mijnbiologie.nl. Aanvullende achtergrondinformatie over acne is beschikbaar via Wikipedia.