Penis: bouw, functies en werking
Wat is de penis?
De penis, wat ‘staart’ betekent in het Latijn, vormt samen met de balzak het mannelijke geslachtsorgaan. De penis bestaat uit drie hoofdonderdelen: de wortel, de schacht en de eikel. Ongeveer een derde van de penis bestaat uit de wortel, die grotendeels inwendig ligt en is bevestigd aan het schaambeen.
Ligging en vorm
Bij een erectie komen de schacht en de eikel omhoog en vormen zij een hoek van ongeveer 120 graden met de inwendige wortel. Hierdoor krijgt de penis de karakteristieke vorm van een boemerang. In slappe toestand hangt de penis naar beneden, terwijl hij bij seksuele opwinding verstijft.
Bouw van de zwellichamen
De penis bestaat uit drie zwellichamen: twee aan de bovenzijde en één aan de onderzijde. Het onderste zwellichaam is groter dan de andere twee en vormt aan de voorzijde de eikel. Door deze zwellichamen kan de penis zich vullen met bloed en in erectie komen.
De eikel is het afgeronde uiteinde van de penis en doorgaans het meest gevoelige deel. De huid van de schacht is aan de onderzijde verbonden met de eikel door een klein bindweefselbandje, het toompje.
Erectie en bloedtoevoer
Wanneer de zwellichamen zich vullen met bloed, ontstaat een erectie. Hiervoor is ongeveer 130 milliliter bloed nodig. De afvoer van bloed wordt tijdelijk beperkt, waardoor de penis stijf blijft zolang de seksuele prikkeling aanhoudt.
Het verdwenen penisbot
Net als veel andere primaten bezat de mens vroeger een penisbotje dat hielp bij het verkrijgen van een erectie. Bij de mens is dit botje verdwenen. Waarschijnlijk hangt dit samen met de verborgen vruchtbaarheid van de vrouw, waardoor langdurige partnerbinding en regelmatige geslachtsgemeenschap evolutionair voordelig werden.
Een penis met zwellichamen is geschikt voor frequente maar relatief korte seksuele contacten. Bij primaten met zichtbare vruchtbaarheid is juist langdurige seks nodig, waarbij een penisbot functioneel voordeel biedt. Wanneer een stijve penis te ver doorbuigt of dubbelvouwt, kan een penisbreuk ontstaan. Dit betreft geen botbreuk, maar een scheur in een zwellichaam.
Functies van de penis
De penis heeft twee hoofdfuncties: urineren en voortplanting. Bij het legen van de blaas wordt urine via de urinebuis, die door de penis loopt, naar buiten afgevoerd.
Als geslachtsorgaan zorgt de penis ervoor dat zaadcellen diep in het lichaam van de vrouw worden gebracht. Mensen kennen een inwendige bevruchting, waarbij de eicel in het vrouwelijk lichaam wordt bevrucht. De vorm en werking van de penis vergroten de kans op succesvolle voortplanting.
Afmetingen en erecties
Bij 95 procent van de mannen wereldwijd is de penis in slappe toestand tussen de 6,5 en 11,5 centimeter lang. In erectie ligt dit tussen de 10,5 en 16 centimeter. De gemiddelde lengte van een stijve penis bij Nederlandse mannen bedraagt 15,9 centimeter.
De gemiddelde omtrek van de penis is ongeveer 9,3 centimeter in slappe toestand en 11,66 centimeter bij een erectie. Mannen krijgen gemiddeld elf erecties per dag, waarvan drie tot vijf tijdens de slaap. Deze treden vooral op tijdens de REM-slaap, wat verklaart waarom mannen vaak wakker worden met een ochtenderectie.
Meer informatie over het mannelijke voortplantingsstelsel is te vinden op mijnbiologie.nl en over verschillen tussen man en vrouw via deze pagina. Aanvullende achtergrondinformatie is beschikbaar op Wikipedia.