Maag: bouw, werking en functies
De maag is een hol orgaan dat deel uitmaakt van het verteringsstelsel. Via de slokdarm ontvangt de maag voedsel, dat hier tijdelijk wordt opgeslagen. In de maagwand bevinden zich maagsapklieren die dagelijks ongeveer 2,5 liter maagsap produceren.
Maagsap bestaat uit slijm, zoutzuur en enzymen. De maag heeft drie hoofdfuncties: het kneden van voedsel, het doden van bacteriën door het zure milieu en het afbreken van eiwitten en vetten door enzymatische vertering.
Soms kan maagsap met zoutzuur terugstromen in de slokdarm, wat een branderig gevoel in de keel veroorzaakt. Dit verschijnsel staat bekend als brandend maagzuur. Het komt vaak voor bij zwangere vrouwen, omdat de maag door de groeiende baarmoeder minder ruimte krijgt.
Vorm en ligging van de maag
De maag is asymmetrisch van vorm en heeft links een grote bocht en rechts een kleine bocht. Door deze binnen- en buitenbocht krijgt de maag zijn karakteristieke J-vorm. De slokdarm mondt uit aan de korte rechterkant van de maag.
Hierdoor kan vloeibaar voedsel langs de binnenbocht vrijwel direct doorstromen naar de twaalfvingerige darm, terwijl vast voedsel dieper in de maag terechtkomt. Dit zorgt voor een functionele scheiding, waardoor de maag zich vooral kan richten op het kneden van vast voedsel.
Na een maaltijd kan de maag uitrekken tot ongeveer 30 centimeter en krijgt hij de vorm van een omgekeerde peer. Er is dan ruimte voor circa drie liter voedsel. Het uitrekken van de maagwand veroorzaakt het gevoel van verzadiging.
Maagbewegingen en spijsvertering
Zodra voedsel via de slokdarm de maag bereikt, komt niet alleen de maag in beweging, maar ook de rest van het maag-darmstelsel. Door gecoördineerde knedende bewegingen wordt de inhoud naar voren geduwd om ruimte te maken voor nieuw voedsel.
Vloeibaar voedsel verlaat de maag relatief snel. Een gemiddelde maaltijd blijft ongeveer drie uur in de maag voordat deze wordt doorgelaten naar de twaalfvingerige darm. Dat men vaak kort na een maaltijd aandrang voelt voor de grote boodschap, hangt samen met deze versnelde darmactiviteit.
Een knorrende buik is geen direct teken van honger en wordt meestal niet door de maag veroorzaakt. De geluiden ontstaan in de darmen, waar samentrekkingen gassen verplaatsen. Omdat de maag hoog in de buik ligt en de darmen lager, komen deze geluiden vaak laag uit de buikholte.
Maagzweren
Een maagzweer is een ontsteking van de maagwand. Lange tijd werd gedacht dat stress de belangrijkste oorzaak was, waardoor behandelingen bestonden uit diëten en soms operaties. In 1984 stelde de Australische arts Barry Marshall dat een bacterie de werkelijke oorzaak was.
Hij identificeerde de bacterie Helicobacter pylori in de maag van een patiënt en besmette zichzelf bewust om zijn hypothese te testen. Enkele dagen later ontwikkelde hij maagklachten en werd een ontsteking van zijn maagwand vastgesteld, die hij met antibiotica behandelde.
Voor deze ontdekking ontving Barry Marshall in 2005 de Nobelprijs voor de Geneeskunde. Meer informatie over vertering en de rol van de maag is te vinden op mijnbiologie.nl en deze pagina over voedselvertering . Algemene achtergrondinformatie is beschikbaar op Wikipedia .