Huid: bouw, functies en bescherming van het lichaam
Wat is de huid?
De wereld zit vol invloeden die schadelijk kunnen zijn voor het menselijk lichaam, zoals zonlicht, droogte, kou, hitte en ziekteverwekkers. De huid vormt de eerste en meest directe bescherming tegen deze factoren. Het lichaam is volledig omgeven door stevige cellen die dicht op elkaar liggen en samen een beschermende laag vormen.
De huid is een van de weinige organen die zonder hulpmiddelen van buitenaf te bekijken is. In strikte zin is de huid geen enkel orgaan, maar een organenstelsel dat bestaat uit meerdere samenwerkende onderdelen.
Opbouw van de huid
De huid is opgebouwd uit drie lagen: de opperhuid, de lederhuid en de onderhuid. De buitenste laag van de opperhuid heet de hoornlaag en bestaat volledig uit dode cellen. Alles wat zichtbaar is aan de buitenkant van de menselijke huid, is dus dood weefsel.
Bacteriën op de huid
De hoornlaag is volledig bedekt met bacteriën. Deze huidbacteriën leven van de vetten op de huid en bestaan uit ongeveer duizend verschillende soorten. Samen bezetten zij alle beschikbare plekken, waardoor schadelijke bacteriën van buitenaf zich nauwelijks kunnen vestigen.
Deze bacteriën spelen ook een rol bij de ontwikkeling van het darmstelsel. Tijdens het drinken aan de borst krijgen baby’s niet alleen moedermelk binnen, maar ook huidbacteriën van de moeder. Deze vormen de eerste bewoners van het darmstelsel.
Talg en temperatuurregeling
Talg is een vetachtige stof die voorkomt dat de huid te snel uitdroogt en vormt een extra beschermlaag tegen bacteriën. Daarnaast speelt talg een rol bij de regeling van de lichaamstemperatuur.
Bij warm weer wordt er minder talg aangemaakt, waardoor zweetdruppels minder snel van de huid afdruppen. Door verdamping van zweet verliest het lichaam warmte. Een teveel aan talg kan echter leiden tot ontstekingen in de huid, wat zichtbaar wordt als puistjes.
Melanocyten en huidskleur
Onder de hoornlaag ligt de kiemlaag. In deze laag bevinden zich melanocyten, gespecialiseerde cellen die onder invloed van ultraviolette straling de kleurstof melanine produceren. Deze stof beschermt het lichaam tegen schadelijke zonnestraling.
Hoe meer melanine wordt aangemaakt, hoe donkerder de huidskleur. De binnenzijde van handen en voeten is bij iedereen lichter van kleur. Dat komt doordat de huid daar dikker is en melanocyten dieper liggen, waardoor zonlicht deze cellen nauwelijks bereikt.
Een plaatselijke ophoping van melanocyten in de huid wordt een moedervlek genoemd.
Feiten en cijfers over de huid
De huid is met een gemiddeld oppervlak van ongeveer 1,70 m² het grootste orgaan van het menselijk lichaam. Per vierkante centimeter huid gaan ongeveer 1000 huidcellen per uur verloren. Hierdoor wordt de bovenste huidlaag in ongeveer drie weken volledig vernieuwd.
In een mensenleven worden naar schatting zo’n 900 complete huidlagen vervangen. De huid weegt ongeveer tien kilogram en is daarmee ook het zwaarste orgaan. Elke vierkante centimeter huid bevat gemiddeld 200 zweetklieren, één meter aan bloedvaten, 500 zenuwuiteinden, 30.000 melanineproducerende cellen, 2000 talgklieren en 20 vetklieren.
Meer achtergrondinformatie is te vinden op MijnBiologie.nl en op Wikipedia.