Benen: bouw, functie en ontwikkeling

Mensen hebben vier ledematen: twee armen en twee benen. Tot ongeveer twee miljoen jaar geleden hadden alle ledematen dezelfde functie, namelijk voortbeweging. Onze voorouders liepen op vier benen, vergelijkbaar met chimpansees. Ondanks hun verschillende functies lijken armen en benen qua anatomie nog sterk op elkaar.

Overeenkomsten tussen armen en benen

In zowel de bovenarm als het bovenbeen bevindt zich één groot bot dat met een kogelgewricht aan de romp vastzit. De onderarm en het onderbeen bestaan uit twee botten, die met een scharniergewricht verbonden zijn aan het bot erboven. Ook het voetskelet vertoont duidelijke overeenkomsten met het handskelet.

Tegenwoordig hebben de ledematen verschillende functies. De armen zijn gespecialiseerd in het vastpakken en manipuleren van voorwerpen, terwijl de benen het lichaam dragen en zorgen voor voortbeweging. Om deze reden zijn de botten en spieren in de benen groter en sterker dan die in de armen.

Opbouw van het been

Het been bestaat uit het bovenbeen, de knie en het onderbeen. Ook de enkel en de voet behoren officieel tot de benen. Het bot van het bovenbeen heet het dijbeen en is het grootste en sterkste bot van het menselijk lichaam.

Over het dijbeen loopt de kleermakersspier, de langste spier van het menselijk lichaam. De knie vormt een scharniergewricht tussen het dijbeen en het scheenbeen. Aan de voorkant van de knie ligt de knieschijf, een plat bot dat de kracht van de bovenbeenspieren op het onderbeen vergroot.

Het scheenbeen en het kuitbeen vormen samen het onderbeen. Het kuitbeen is het kleinste bot van deze twee en zit zowel boven als onder vast aan het scheenbeen. Hoewel er veel spieren aan vastzitten, draagt het kuitbeen nauwelijks bij aan het dragen van het lichaamsgewicht.

Omdat het kuitbeen weinig gewicht draagt, kan dit bot onder andere worden gebruikt bij hersteloperaties van de onderkaak. Meer informatie over de bouw van botten is te vinden op de pagina over botten .

Ontwikkeling van benen bij kinderen

De botten van baby’s bestaan grotendeels uit zacht kraakbeen en zijn daardoor veel flexibeler dan de botten van volwassenen. Door de druk in de baarmoeder staan de benen van baby’s niet recht, maar licht gebogen. Baby’s hebben daardoor O-benen.

Wanneer een kind begint te lopen, veranderen deze O-benen geleidelijk in X-benen. Rond de leeftijd van drie jaar is deze stand het duidelijkst zichtbaar. Daarna neemt de afwijking langzaam af en rond de zevende verjaardag staan de benen meestal weer vrijwel recht.

Gewicht en balans

Het been van een volwassen man weegt gemiddeld tussen de tien en vijftien kilogram. Wanneer een deel van het been wordt geamputeerd, heeft het verlies van dit gewicht grote invloed op het evenwicht. Vaak moet iemand opnieuw leren staan en lopen.

Meer uitleg over bewegen met botten en gewrichten is te vinden op botten en bewegen .

Aanvullende achtergrondinformatie over het been als ledemaat is te vinden op Wikipedia: Been (ledemaat) .