11.1 Het zintuigenstelsel | Uitlegfilm

In deze basisstof leer je over het zintuigstelsel. We bespreken wat zintuigen zijn, hoe ze prikkels waarnemen en wat adequate prikkels en impulsen betekenen. Ook zie je hoe dit samenhangt met het zenuwstelsel.

Waarnemen betekent dat je merkt wat er in en om je lichaam gebeurt. Om dit te kunnen, heb je zintuigen nodig die informatie opvangen. Die informatie wordt via het zenuwstelsel naar je hersenen gestuurd, waar het wordt verwerkt tot bewuste waarneming.

Je zintuigen hebben elk een specifieke functie. Je tong proeft smaken, je huid voelt aanraking, druk en temperatuur, en je ogen vangen licht op. Zo verzamel je voortdurend gegevens over je omgeving.

De zintuigcellen, ook wel sensoren genoemd, zetten prikkels om in impulsen. Dat zijn kleine elektrische stroompjes die via de zenuwen naar je hersenen worden gestuurd. Daar wordt de informatie verwerkt, zodat je begrijpt wat je waarneemt.

Elk zintuig is gevoelig voor een bepaald type prikkel. Prikkels zijn invloeden uit de omgeving die door zintuigen kunnen worden opgevangen. Hoewel alle zintuigen impulsen maken, verschillen ze in de soort prikkel waarop ze reageren.

In het oog bevindt zich het gezichtsorgaan dat reageert op licht. De neus bevat het reukorgaan voor geuren, en op de tong zit het smaakorgaan voor smaken. In het oor zitten twee organen: het gehoororgaan dat trillingen (geluid) waarneemt en het evenwichtsorgaan dat de stand van je hoofd registreert.

De huid bevat verschillende soorten sensoren. Sommige reageren op temperatuur, andere op druk, aanraking of pijn. Pijn kun je niet alleen aan je huid voelen, maar ook in andere delen van je lichaam. Zo kun je op veel manieren prikkels waarnemen.

De adequate prikkel is de prikkel waarvoor een zintuig het meest gevoelig is. Voor het oog is dat licht, voor het oor geluid. Als je bijvoorbeeld op je oog drukt, kun je sterretjes zien, maar dat komt door druk — geen adequate prikkel voor het gezichtsorgaan. Je oog is namelijk ontworpen om licht waar te nemen.

Het zenuwstelsel speelt een belangrijke rol bij het verwerken van de informatie die de zintuigen doorgeven. De impulsen van de zintuigcellen worden via de zenuwen naar het centrale zenuwstelsel gestuurd, dat bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg. In de hersenen wordt alle informatie verwerkt, zodat je weet wat er gebeurt.

Het zintuigstelsel en het zenuwstelsel werken dus nauw samen. De zintuigen nemen waar, en het zenuwstelsel zorgt voor de verwerking van die informatie.

Dit was de uitleg over het zintuigstelsel. In de volgende video ga je verder leren over hoe waarneming en reactie in het lichaam samenwerken.