7.1 Gezond eten | Samenvatting

Wat bepaalt je eetgewoonten?

Eetgewoonten bepalen wat en hoe je eet, en verschillen per persoon en cultuur. Ze worden beïnvloed door voorkeuren, het land waar je woont en soms je geloof.

In Nederland is het bijvoorbeeld normaal om met mes en vork te eten en meestal één warme maaltijd per dag te nuttigen. In andere landen eet men vaker met stokjes of heeft men meerdere warme maaltijden per dag.

Wat zit er in je eten en drinken?

Overzicht van zes groepen voedingsstoffen met eiwitten, koolhydraten, vetten, water, mineralen en vitaminen en hun functie als bouwstof, brandstof en reservestof Voedingsmiddelen (alles wat je eet en drinkt) bevatten voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft. Er zijn zes soorten voedingsstoffen: koolhydraten, eiwitten, vetten, mineralen, vitaminen en water.

Deze voedingsstoffen zijn verdeeld in drie groepen:

  • Energierijke stoffen: (koolhydraten en vetten) geven energie om te bewegen en warm te blijven.
  • Bouwstoffen: (eiwitten, mineralen, vetten en water) zorgen voor groei en herstel van het lichaam.
  • Beschermende stoffen: (vitaminen en mineralen) houden je gezond en beschermen tegen ziekten.

Daarnaast bevatten volkorenproducten, groenten en fruit voedingsvezels. Deze zijn geen voedingsstoffen, maar wel belangrijk voor de spijsvertering. Vezels stimuleren je darmspieren en verbeteren zo de vertering.

Wanneer eet je gezond?

Schijf van Vijf van het Voedingscentrum met vijf gekleurde vakken voor vitaminen, vetten, eiwitten, koolhydraten en water Een gezond voedingspatroon betekent dat je voldoende en gevarieerd eet om alle voedingsstoffen binnen te krijgen. De Schijf van Vijf helpt hierbij door voedingsmiddelen te verdelen in vijf vakken: groenten, fruit, brood, vetten en dranken.

Als je dagelijks uit alle vakken iets eet, krijg je een goede mix van voedingsstoffen binnen. Gezond eten betekent ook regelmatig eten, bijvoorbeeld door goed te ontbijten. Sla je een maaltijd over, dan is de kans groter dat je ongezonde tussendoortjes neemt die veel suiker en vet bevatten maar weinig bouw- of beschermende stoffen.

Waardoor bederft je eten?

Voedselbederf ontstaat door bacteriën en schimmels die zich snel vermeerderen in warme, vochtige omstandigheden. Bacteriën delen zich door celdeling en schimmels verspreiden zich via sporen.

Wat doe je tegen schimmels en bacteriën in je eten?

Overzicht van methoden om voedsel te conserveren zoals koelen, invriezen, drogen, wecken, zouten en inmaken Om voedselbederf te voorkomen, kun je voedsel conserveren. Dat betekent dat je de omstandigheden voor bacteriën en schimmels zo slecht mogelijk maakt.

  • Verhitting: (zoals pasteuriseren of steriliseren) doodt schimmels en bacteriën.
  • Koelen en vriezen: vertraagt of stopt de groei van bacteriën en schimmels.
  • Stoffen toevoegen: zoals zout, suiker of zuur, waardoor bacteriën niet meer kunnen groeien.
  • Verpakken zonder zuurstof: veel bacteriën en schimmels overleven niet zonder zuurstof.
  • Drogen: haalt water weg, waardoor bacteriën en schimmels niet kunnen groeien.

Deze conserveringsmethoden zorgen ervoor dat voedsel langer houdbaar en veilig blijft om te eten.

Woordenlijst

  • Bouwstoffen: Voedingsstoffen waarmee je lichaam cellen en weefsels opbouwt en herstelt. Ze zijn nodig voor groei en voor het vervangen van beschadigd materiaal.
  • Beschermende stoffen: Voedingsstoffen die bijdragen aan het goed functioneren van je lichaam. Vitaminen en mineralen helpen bijvoorbeeld tekorten en daarmee samenhangende ziekten voorkomen.
  • Celdeling: Het ontstaan van nieuwe cellen doordat een bestaande cel zich splitst. Bij gewone celdeling ontstaan twee cellen met dezelfde erfelijke informatie.
  • Conserveermiddelen: Toegevoegde stoffen die bederf door micro-organismen afremmen. Ze maken voedsel onder bepaalde omstandigheden langer houdbaar.
  • Conserveren: Voedsel behandelen om bederf te vertragen. Dat kan door micro-organismen te doden of hun groei te remmen, bijvoorbeeld met verhitting, koeling of drogen.
  • Energierijke stoffen: Stoffen die bij afbraak bruikbare energie kunnen leveren. Voorbeelden zijn glucose, vetten en eiwitten.
  • Eetgewoonten: Wat, wanneer en hoe je meestal eet en drinkt. Elke dag ontbijten is bijvoorbeeld een eetgewoonte.
  • Leefstijl: De manier waarop je leeft, met gewoonten rond bijvoorbeeld eten, bewegen, slapen en roken.
  • Schijf van Vijf: Een hulpmiddel van het Voedingscentrum met vijf groepen voedingsmiddelen. Het helpt bij het samenstellen van een gevarieerd voedingspatroon.
  • Schimmels en bacteriën: Organismen die onder andere voedsel kunnen afbreken. Sommige helpen bij het maken van eten, terwijl andere bederf of ziekte kunnen veroorzaken.
  • Tussendoortje: Iets dat je tussen je hoofdmaaltijden eet, zoals een appel of een boterham.
  • Voedingsmiddel: Een product dat je eet of drinkt. Een boterham is bijvoorbeeld een voedingsmiddel met verschillende voedingsstoffen.
  • Voedingsstof: Een stof uit eten of drinken die het lichaam gebruikt, bijvoorbeeld voor energie, groei of het regelen van processen.
  • Voedingsvezels: Bestanddelen van plantaardig voedsel die je eigen verteringsenzymen niet afbreken. Ze ondersteunen de stoelgang. Darmbacteriën kunnen sommige vezels wel afbreken.
  • Voedselbederf: Het ongeschikt worden van voedsel om te eten, bijvoorbeeld doordat bacteriën of schimmels erin groeien.
  • Voedselinfectie: Een infectie door ziekteverwekkers die je via eten of drinken binnenkrijgt. Ze kunnen zich daarna in je lichaam vermenigvuldigen.