7.1 Gezond eten Samenvatting
Wat bepaalt je eetgewoonten?
Eetgewoonten bepalen wat en hoe je eet, en verschillen per persoon en cultuur. Ze worden beïnvloed door voorkeuren, het land waar je woont en soms je geloof.
In Nederland is het bijvoorbeeld normaal om met mes en vork te eten en meestal één warme maaltijd per dag te nuttigen. In andere landen eet men vaker met stokjes of heeft men meerdere warme maaltijden per dag.
Wat zit er in je eten en drinken?
Voedingsmiddelen (alles wat je eet en drinkt) bevatten voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft. Er zijn zes soorten voedingsstoffen: koolhydraten, eiwitten, vetten, mineralen, vitaminen en water.
Deze voedingsstoffen zijn verdeeld in drie groepen:
- Energierijke stoffen: (koolhydraten en vetten) geven energie om te bewegen en warm te blijven.
- Bouwstoffen: (eiwitten, mineralen, vetten en water) zorgen voor groei en herstel van het lichaam.
- Beschermende stoffen: (vitaminen en mineralen) houden je gezond en beschermen tegen ziekten.
Daarnaast bevatten volkorenproducten, groenten en fruit voedingsvezels. Deze zijn geen voedingsstoffen, maar wel belangrijk voor de spijsvertering. Vezels stimuleren je darmspieren en verbeteren zo de vertering.
Wanneer eet je gezond?
Een gezond voedingspatroon betekent dat je voldoende en gevarieerd eet om alle voedingsstoffen binnen te krijgen. De Schijf van Vijf helpt hierbij door voedingsmiddelen te verdelen in vijf vakken: groenten, fruit, brood, vetten en dranken.
Als je dagelijks uit alle vakken iets eet, krijg je een goede mix van voedingsstoffen binnen. Gezond eten betekent ook regelmatig eten, bijvoorbeeld door goed te ontbijten. Sla je een maaltijd over, dan is de kans groter dat je ongezonde tussendoortjes neemt die veel suiker en vet bevatten maar weinig bouw- of beschermende stoffen.
Waardoor bederft je eten?
Voedselbederf ontstaat door bacteriën en schimmels die zich snel vermeerderen in warme, vochtige omstandigheden. Bacteriën delen zich door celdeling en schimmels verspreiden zich via sporen.
Wat doe je tegen schimmels en bacteriën in je eten?
Om voedselbederf te voorkomen, kun je voedsel conserveren. Dat betekent dat je de omstandigheden voor bacteriën en schimmels zo slecht mogelijk maakt.
- Verhitting: (zoals pasteuriseren of steriliseren) doodt schimmels en bacteriën.
- Koelen en vriezen: vertraagt of stopt de groei van bacteriën en schimmels.
- Stoffen toevoegen: zoals zout, suiker of zuur, waardoor bacteriën niet meer kunnen groeien.
- Verpakken zonder zuurstof: veel bacteriën en schimmels overleven niet zonder zuurstof.
- Drogen: haalt water weg, waardoor bacteriën en schimmels niet kunnen groeien.
Deze conserveringsmethoden zorgen ervoor dat voedsel langer houdbaar en veilig blijft om te eten.
Woordenlijst
- Bouwstoffen: Voedingsstoffen die nodig zijn voor groei en het in stand houden van je lichaam.
- Beschermende stoffen: Voedingsstoffen, zoals vitaminen en mineralen, die beschermen tegen ziekten.
- Celdeling: Proces waarbij een cel zich in tweeën splitst; zo vermeerderen bacteriën zich.
- Conserveermiddelen: Stoffen die aan voedsel worden toegevoegd om het langer te bewaren.
- Conserveren: Langer houdbaar maken van voedsel door bacteriën en schimmels te remmen of doden.
- Energierijke stoffen: Voedingsstoffen waaruit het lichaam energie haalt, zoals koolhydraten en vetten.
- Eetgewoonten: Wat, hoe en wanneer je eet; beïnvloed door cultuur en persoonlijke voorkeuren.
- Leefstijl: Al je gewoonten rond eten, drinken, slapen, werken, bewegen en ontspannen.
- Schijf van Vijf: Hulpmiddel om gezond en gevarieerd te eten.
- Schimmels en bacteriën: Organismen die voedsel kunnen bederven.
- Tussendoortje: Eten tussen maaltijden door, zoals fruit of een koekje.
- Voedingsmiddel: Alles wat je eet of drinkt.
- Voedingsstof: Bruikbare stoffen in voedsel, zoals koolhydraten, vetten, eiwitten, water, vitaminen en mineralen.
- Voedingsvezels: Onverteerbare stoffen in plantaardig voedsel die de darmen actief houden en de vertering verbeteren.
- Voedselbederf: Het bederven van voedsel door groei van bacteriën en schimmels.
- Voedselinfectie: Ziekte die je krijgt door het eten van bedorven voedsel; veroorzaakt buikpijn, braken en diarree.
Alles gelezen? Test jezelf met een paar vragen en kijk wat je al goed begrijpt over paragraaf 7.1!
Meer lezen? Scientias.nl – Hoeveel lager wordt je CO₂-uitstoot als je veganistisch gaat eten? .
Meer lezen? NU.nl – Ultrabewerkt eten schaadt volgens nieuwe studie bijna al onze organen .
Meer lezen over voeding en koken? Familie over de Kook – Inspiratie voor gezonde en lekkere gerechten .
Bekijk dit filmpje op YouTube over waarom vezels zo belangrijk zijn.