Oren: bouw, werking en functies van het gehoor
Wat zijn oren?
Links en rechts op het hoofd bevinden zich de oren. Het oor is het zintuiglijke orgaan waarmee geluiden worden waargenomen. Daarnaast speelt het oor een belangrijke rol bij het bewaren van het evenwicht.
Het oor bestaat uit drie hoofdonderdelen: het uitwendig oor, het middenoor en het binnenoor. Samen zorgen deze structuren ervoor dat geluidsgolven worden opgevangen, versterkt en omgezet in signalen voor de hersenen.
Het uitwendig oor
Tot het uitwendig oor behoren de oorschelp en de gehoorgang. Geluidsgolven worden door de oorschelp opgevangen en richting de gehoorgang geleid. De vorm van de oorschelp is bij ieder mens uniek, vergelijkbaar met een vingerafdruk.
In de ongeveer 2,5 centimeter lange gehoorgang bevinden zich oorsmeerkliertjes. Deze produceren oorsmeer, dat voorkomt dat de gehoorgang uitdroogt en beschermt tegen vuil en stof. Aan het einde van de gehoorgang bereiken de geluidsgolven het trommelvlies, dat hierdoor in trilling wordt gebracht.
Richtinghoren
Veel dieren kunnen hun oorschelpen actief bewegen om beter te bepalen waar een geluid vandaan komt. Bij de mens is deze functie grotendeels verdwenen, al kunnen sommige mensen hun oren nog enigszins bewegen met behulp van oorschelpspieren.
Mensen kunnen de richting van een geluid bepalen doordat het geluid het ene oor net iets eerder bereikt dan het andere. Dit verschil in aankomsttijd maakt het mogelijk om de geluidsbron te lokaliseren. Het onderscheiden of een geluid van boven of van onder komt, is voor mensen echter veel lastiger.
Het middenoor
Het middenoor bevat drie kleine gehoorbeentjes: de hamer, het aambeeld en de stijgbeugel. Deze botjes versterken de trillingen van het trommelvlies en geven ze door richting het binnenoor.
De stijgbeugel is met een gewicht van ongeveer 2,5 milligram het lichtste botje in het menselijk lichaam. Dit botje geeft de trillingen door aan het ovale venster. Aan de stijgbeugel zit een spiertje vast dat bij hard geluid aanspant en het botje iets los trekt van het ovale venster. Deze stapediusreflex dempt het geluid met ongeveer vijftien decibel en helpt gehoorschade voorkomen.
Het middenoor staat via de buis van Eustachius in verbinding met de keelholte. Hierdoor blijft de luchtdruk aan beide zijden van het trommelvlies gelijk en wordt voorkomen dat het trommelvlies bol of hol komt te staan.
Het binnenoor
Het binnenoor is ongeveer vier centimeter lang en bevat onder andere het slakkenhuis en het evenwichtsorgaan. Het slakkenhuis is circa één centimeter groot en ongeveer 2,5 keer opgerold.
In het slakkenhuis bevindt zich vloeistof met ongeveer 20.000 zenuwuiteinden die eindigen in haarachtige structuren. Wanneer het ovale venster de vloeistof in beweging brengt, buigen deze haartjes mee en ontstaan elektrische impulsen. Deze signalen worden via de gehoorzenuw naar het gehoorcentrum in de hersenen gestuurd, waar ze worden verwerkt tot bewuste geluidswaarneming.
Hoge, lage en harde geluiden
Het oor kan onderscheid maken tussen hoge en lage tonen, evenals tussen harde en zachte geluiden. Het verschil tussen het zachtste en het hardste geluid dat het oor kan waarnemen is enorm: het sterkste geluid kan tot een miljoen keer krachtiger zijn dan het zwakste.
Meer informatie over het gehoor als zintuig is te vinden bij horen en zien en op de pagina horen. Een algemene anatomische beschrijving is te raadplegen via Wikipedia over het oor.