Lippen: bouw, functies en betekenis
Volgens de Dikke van Dale zijn lippen vlezige randen die rond de mondopening liggen. Ze bestaan voornamelijk uit spieren en bevatten veel bloedvaten en zenuwen, wat ze zeer gevoelig maakt. Ook veel dieren hebben lippen, maar bij de mens zijn ze opvallender ontwikkeld.
Bij mensen is de onderlip doorgaans groter dan de bovenlip. Plastisch chirurgen noemen een verhouding van ongeveer 1,6 (onderlip) tot 1,0 (bovenlip) esthetisch ideaal. De bovenlip bevat daarnaast een verticale groeve, het snotgootje of filtrum.
Volgens oude folklore ontstaat het filtrum wanneer een engel zijn wijsvinger op de lippen van een foetus legt. In werkelijkheid heeft dit groefje bij de mens geen duidelijke functie meer. Bij veel andere zoogdieren helpt deze smalle groeve om vocht vanuit de mond naar de neus te leiden, waardoor de neus vochtig blijft en beter geurstoffen kan vasthouden. Het filtrum draagt daar dus bij aan een beter ontwikkeld reukzintuig.
Functies van de lippen
De lippen spelen een belangrijke rol bij spraak. Klanken zoals de b en p, in woorden als ‘bal’ en ‘poep’, kunnen niet correct worden uitgesproken zonder actieve lipbewegingen. Daarnaast zijn lippen essentieel voor non-verbale communicatie: ze maken glimlachen, fronsen en gezichtsuitdrukkingen mogelijk.
Door het grote aantal zenuwuiteinden zijn lippen bijzonder gevoelig. Veel dieren gebruiken hun lippen als tastorgaan. Mensen gebruiken ze onder meer bij het zoenen. Vooral bij de tongzoen, waarbij lippen en tong elkaar aanraken, worden de lippen intens gestimuleerd.
De betekenis van zoenen verschilt per cultuur. In sommige landen wordt het als onhygiënisch gezien, wat begrijpelijk is omdat bij een kus binnen tien seconden ongeveer 80 miljoen bacteriën kunnen worden uitgewisseld. Toch heeft zoenen een duidelijke biologische functie: tijdens het zoenen wordt onbewust chemische informatie over een partner waargenomen, waarmee gezondheid en genetische compatibiliteit worden beoordeeld.
Lippen en aantrekkingskracht
Lippen hebben hun rode kleur doordat er veel bloedvaatjes dicht onder het oppervlak liggen. Roodheid speelt een rol bij aantrekkingskracht. Onderzoek laat zien dat mannen langer kijken naar vrouwen met rood gestifte lippen. De kunstmatige kleur wordt herkend, maar versterkt alsnog het visuele signaal.
In de gedragsbiologie wordt dit effect een supranormale prikkel genoemd: een overdreven versie van een natuurlijk signaal die een sterke reactie oproept. Wanneer een rood gestifte mond ook nog spreekt, blijkt dat de aandacht vaak letterlijk aan haar lippen blijft hangen.
Meer over non-verbale communicatie en lichaamstaal is te lezen op mijnbiologie.nl . Algemene achtergrondinformatie over lippen is te vinden op Wikipedia .