1.2 Groei en ontwikkeling | Uitlegfilm

In deze uitlegvideo leer je wat groei en ontwikkeling betekenen bij levende organismen. We bekijken de onderdelen van een zaad, met de bruine boon als voorbeeld, en bespreken de levenscyclus van een zaadplant.

Wat is groei?

Groei betekent dat een organisme groter en zwaarder wordt. Een klein biggetje groeit uit tot een volwassen varken, en hetzelfde geldt voor planten en andere organismen.

Ook als je volwassen bent, stopt groei niet helemaal. Wanneer je een wond krijgt, maakt je lichaam nieuwe cellen aan om beschadigd weefsel te herstellen. Groei vindt dus je hele leven plaats, al is het in een ander tempo of op een andere manier.

Wat is ontwikkeling?

Ontwikkeling betekent dat er veranderingen optreden in de bouw of werking van een organisme. Een duidelijk voorbeeld is de vlinder: eitje → rups → pop → vlinder. Elk stadium ziet er anders uit en heeft een andere functie.

Bij mensen zie je ontwikkeling bijvoorbeeld in de puberteit. De voortplantingsorganen zijn er al, maar gaan pas werken tijdens die periode. Ontwikkeling kan zichtbaar zijn aan de buitenkant, maar er vinden ook veranderingen binnenin het lichaam plaats die je niet meteen ziet.

De opbouw van een zaad

Een bruine boon is het zaad van de bonenplant. Rondom het zaad zit een zaadhuid die bescherming biedt tegen uitdroging. Aan de buitenkant zie je een wit vlekje: de navel. Daarmee zat het boontje vast aan de peul.

Boven de navel zit een klein poortje. Via dit poortje neemt de boon water op, wat nodig is voor het ontkiemen. Binnenin zitten twee zaadlobben met daartussen het kiempje, dat bestaat uit een worteltje, een stengeltje en twee blaadjes. Dit kiempje groeit uiteindelijk uit tot een nieuwe plant.

Het begin van de levenscyclus

Wanneer de boon water opneemt, wordt het zaad actief. De zaadlobben bevatten reservevoedsel dat het kiemplantje gebruikt om te groeien. In het begin kan het plantje nog geen eigen voedsel maken, want er zijn nog geen bladeren met bladgroenkorrels voor fotosynthese.

Eerst groeit het worteltje om water op te nemen. Daarna groeit de stengel omhoog, en zodra deze boven de grond komt, worden de zaadlobben groen. Vanaf dat moment kan het plantje zelf voedsel produceren met behulp van zonlicht.

De levenscyclus van de bonenplant

De levenscyclus van een zaadplant is een herhalend proces. Een boon groeit uit tot een plant, de plant vormt bloemen, daaruit ontstaan peulen met nieuwe boontjes, en die boontjes kunnen weer uitgroeien tot nieuwe planten. Zo blijft de cyclus zich herhalen.

Ook bij dieren, zoals de vlinder, zie je een levenscyclus: eitje, rups, pop en vlinder. De volwassen vlinder legt weer eitjes, en de kringloop begint opnieuw. Groei, ontwikkeling en voortplanting vormen samen de levenscyclus van organismen.

Nu weet je wat groei, ontwikkeling en de levenscyclus betekenen. Succes met leren!