2.6 Veilig vrijen Samenvatting
Wat zijn voorbehoedsmiddelen en waarom zijn ze belangrijk?
Als je seks hebt, maar (nog) geen kinderen wilt, kun je voorbehoedsmiddelen gebruiken. Deze zorgen ervoor dat er geen bevruchting plaatsvindt. Dat heet ook wel geboorteregeling of anticonceptie. Sommige middelen beschermen ook tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s). Betrouwbare bescherming is belangrijk, want niet alle methoden werken even goed.
Onbetrouwbare methoden: geen garantie op veiligheid
Er zijn methoden zonder hulpmiddelen, zoals periodieke onthouding en coïtus interruptus. Deze zijn allebei onbetrouwbaar:
- Periodieke onthouding: geen seks rond de ovulatie, maar het precieze moment is lastig te bepalen.
- Coïtus interruptus: de man trekt zich terug voor de zaadlozing, maar in het voorvocht kunnen ook zaadcellen zitten.
Betrouwbare voorbehoedsmiddelen zonder hormonen
Wil je geen hormonen gebruiken, dan kun je kiezen voor:
- Condoom: vangt sperma op en verkleint bij goed gebruik de kans op zwangerschap en veel soa’s.
- Koperspiraaltje: belemmert vooral de werking van zaadcellen en voorkomt zo bevruchting.
- Pessarium: bedekt de baarmoedermond en wordt gebruikt met daarvoor bestemde anticonceptiegel.
- Sterilisatie: een blijvende ingreep waarbij de zaad- of eileiders worden onderbroken.
Betrouwbare voorbehoedsmiddelen met hormonen
Hormonen maken een zwangerschap vrijwel onmogelijk doordat:
- de ovulatie wordt geremd,
- zaadcellen moeilijker binnenkomen,
- de baarmoeder niet goed wordt voorbereid op een zwangerschap.
Voorbeelden zijn: de pil, hormoonpleister, NuvaRing, prikpil, hormoonstaafje en het hormoonspiraaltje.
Wat zijn soa’s en hoe herken je ze?
Soa’s zijn infecties die onder andere via seksueel contact worden doorgegeven. Bacteriën en virussen kunnen ze veroorzaken. Een condoom verkleint de kans op veel soa’s, maar sluit besmetting niet volledig uit. Ook zonder klachten kan iemand een soa hebben en doorgeven.
- Chlamydia: vaak zonder klachten, maar kan leiden tot onvruchtbaarheid.
- Gonorroe: pijn bij het plassen, vieze afscheiding; onbehandeld ook kans op onvruchtbaarheid.
- Syfilis: begint met zweertjes, kan later organen aantasten.
- Aids: is het vergevorderde stadium van een hiv-infectie. Een hiv-behandeling kan voorkomen dat aids ontstaat.
- Candida: een gist die bij overmatige groei jeuk en afscheiding kan veroorzaken. Een candida-infectie wordt meestal niet als soa beschouwd.
Woordenlijst
- Aids: Het vergevorderde stadium van een hiv-infectie waarbij de afweer ernstig is verzwakt. Een goede hiv-behandeling kan voorkomen dat aids ontstaat.
- Candida: Een gist die normaal op en in het lichaam kan voorkomen. Bij overmatige groei kan een schimmelinfectie ontstaan; dat wordt meestal niet als soa beschouwd.
- Chlamydia: Een soa door de bacterie Chlamydia trachomatis. De infectie geeft vaak geen klachten, maar kan wel ontstekingen en soms blijvende schade veroorzaken.
- Condoom: Een dun hoesje om de penis dat sperma opvangt. Bij goed gebruik verkleint het de kans op zwangerschap en op veel soa's.
- De pil (anticonceptiepil): Een voorbehoedmiddel met hormonen dat zwangerschap helpt voorkomen. Het werkt onder andere door de eisprong te remmen of baarmoederhalsslijm te verdikken, afhankelijk van het type.
- Gonorroe: Een soa door de bacterie Neisseria gonorrhoeae. De infectie kan ontstekingen en afscheiding veroorzaken, maar ook zonder klachten verlopen.
- Pessarium: Een buigzaam kapje dat over de baarmoedermond wordt geplaatst om zaadcellen tegen te houden. Het wordt samen met een daarvoor bestemde anticonceptiegel gebruikt.
- Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s): Infecties die onder andere via seksueel contact kunnen worden overgedragen. Ook zonder klachten kan iemand een soa doorgeven.
- Spiraaltje: Een klein voorbehoedmiddel dat in de baarmoeder wordt geplaatst. Een koperspiraal belemmert vooral zaadcellen; een hormoonspiraal werkt onder andere via baarmoederhalsslijm.
- Sterilisatie: Een ingreep die bedoeld is om blijvend zwangerschap te voorkomen. De zaadleiders of eileiders worden afgesloten, onderbroken of verwijderd.
- Syfilis: Een soa door de bacterie Treponema pallidum. Zonder behandeling kan de infectie na verschillende stadia ernstige schade aan organen veroorzaken.
- Voorbehoedsmiddelen: Middelen die de kans op zwangerschap verkleinen. Condooms verminderen daarnaast de kans op veel soa's.
Klaar met lezen? Test jezelf met vragen over 2.6 .