3.3 Kruisingen Samenvatting

Wat is een kruising?

Als je twee dieren of planten laat paren om hun eigenschappen te onderzoeken, noem je dat een kruising. Zo'n kruising draait meestal om één erfelijke eigenschap. Je begint altijd met de ouders (generatie P), daarna komen hun kinderen (generatie F1) en soms ook hun kleinkinderen (generatie F2). Elke stap noem je een generatie.

Een kruisingsschema opstellen

Met een kruisingsschema kun je voorspellen welke eigenschappen de nakomelingen zullen krijgen. In zo’n schema zet je:

• de genotypen en fenotypen van de ouders,
• welke allelen in hun geslachtscellen zitten,
• en welke genotypen en fenotypen de nakomelingen kunnen hebben.

Bijvoorbeeld: een zwart vrouwtje (AA) paart met een geel mannetje (aa). Alle F1-nakomelingen krijgen dan het genotype Aa, en zijn dus zwart.

Wat gebeurt er in de F2-generatie?

Als F1-nakomelingen met elkaar paren (Aa × Aa), ontstaan in de F2 drie mogelijke genotypen: AA, Aa en aa. De fenotypen worden dan verdeeld in een verhouding van 3 : 1. Drie van de vier nakomelingen hebben het dominante kenmerk (zwart), één het recessieve (geel).

Intermediair fenotype

Bij sommige eigenschappen is er geen dominant allel, zoals bij bloemkleuren. Dan zie je in de F1 een mengkleur (bijv. roze) en krijg je in de F2 drie fenotypen in de verhouding 1 : 2 : 1 (bijv. rood : roze : wit).

Verhoudingen bij verschillende kruisingen

Afhankelijk van de genotypen van de ouders ontstaan er vaste verhoudingen:

• Aa × aa: 1 : 1 (genotypen en fenotypen)
• Aa × Aa: 1 : 2 : 1 (genotypen), 3 : 1 (fenotypen)
• ArAw × AwAw: 1 : 1 (fenotypen: mengkleur en basiskleur)
• ArAw × ArAw: 1 : 2 : 1 (zowel genotypen als fenotypen)

Bij grote aantallen nakomelingen zie je deze verhoudingen duidelijk terug.