14.6 Gaswisseling bij dieren Samenvatting

Ademhalen met longen

Zoogdieren, vogels en reptielen ademen met longen. Ze halen daarmee zuurstof uit de lucht. Bij reptielen, zoals slangen of hagedissen, zijn de longen kleiner. Dat komt doordat ze koudbloedig zijn: hun lichaamstemperatuur blijft niet constant, dus ze verbranden minder en hebben minder zuurstof nodig.

Amfibieën: longen én huid

Ook amfibieën, zoals kikkers, zijn koudbloedig. Jonge amfibieën gebruiken eerst kieuwen om zuurstof uit het water te halen. Als ze volwassen worden, krijgen ze eenvoudige longen. Maar ze ademen ook via hun huid. Die huid is slijmerig en bevat veel kleine bloedvaten. Via die huid nemen ze zuurstof op en geven ze koolstofdioxide af.

Vissen ademen met kieuwen

Vissen hebben geen longen, maar ademen via kieuwen. Die zitten net achter de kop. Water stroomt via de mond naar binnen en wordt langs de kieuwplaatjes geperst. Daar zitten veel haarvaten waar de gaswisseling plaatsvindt: zuurstof gaat het bloed in en koolstofdioxide eruit. Daarna verlaat het water het lichaam via de kieuwdeksels.

Insecten gebruiken tracheeën

Insecten hebben een heel ander ademhalingssysteem. Ze gebruiken tracheeën: dunne buisjes die overal in het lichaam lucht brengen. De lucht komt binnen via kleine openingen in de huid, de stigma’s. Doordat de tracheeën sterk vertakt zijn, kan zuurstof snel naar de cellen. Veel insecten verversen de lucht door met hun achterlijf pompende bewegingen te maken.