12.4 Het verteringsstelsel | Uitlegfilm

In deze uitlegvideo over basisstof 4 leer je hoe het verteringsstelsel is opgebouwd en wat de belangrijkste functies zijn. We bekijken stap voor stap de organen die bij de vertering betrokken zijn, wat verteringssappen doen en hoe darmperistaltiek werkt.

Vertering betekent dat voedsel wordt afgebroken tot kleinere deeltjes, zodat het kan worden opgenomen in het lichaam. Voedingsstoffen zijn de bouwstenen van voedsel. Er zijn zes groepen: koolhydraten, eiwitten, vetten, mineralen, vitaminen en water. De laatste drie zijn al klein genoeg om direct via de darmwand opgenomen te worden. Koolhydraten, eiwitten en vetten moeten eerst worden afgebroken door verteringsenzymen.

Het verteringsstelsel heeft twee hoofdfuncties: het verkleinen van voedsel en het opnemen van voedingsstoffen in het bloed. Voedsel gaat een vaste route: via de mondholte naar de slokdarm, maag, twaalfvingerige darm, dunne darm, dikke darm en uiteindelijk de anus.

In de twaalfvingerige darm worden belangrijke sappen toegevoegd. De alvleesklier maakt alvleessap aan, en de lever produceert gal, dat tijdelijk wordt opgeslagen in de galblaas. Gal is geen verteringssap, want het bevat geen enzymen, maar het helpt wel bij de vertering door vetten te emulgeren — het verdeelt grote vetdruppels in kleinere druppeltjes, zodat enzymen beter hun werk kunnen doen.

De blinde darm bevindt zich aan het begin van de dikke darm en bevat veel bacteriën die een rol spelen bij de spijsvertering. Het wormvormig aanhangsel, of de appendix, kan ontstoken raken; dan spreken we van een blindedarmontsteking.

In het verteringsstelsel worden door verschillende organen verteringssappen gemaakt. In de mond produceren speekselklieren speeksel, de maagwand maakt maagsap, de alvleesklier maakt alvleessap en de darmwand maakt darmsap. Deze sappen bevatten enzymen die voedingsstoffen kleiner knippen. Elk enzym werkt maar op één soort voedingsstof en kan dat proces steeds herhalen.

Voedsel wordt door het stelsel voortbewogen door peristaltische bewegingen: een ritmisch samentrekken van lengte- en kringspieren in de wanden van maag en darmen. De specifieke beweging van de darmen heet darmperistaltiek. Deze knedende beweging zorgt ervoor dat voedsel goed gemengd en door het verteringskanaal voortgeduwd wordt.

Samenvattend: het verteringsstelsel zorgt ervoor dat voedsel stap voor stap wordt afgebroken tot opneembare stoffen, geholpen door verteringsenzymen, gal en peristaltiek. In de volgende basisstof wordt dieper ingegaan op de functies van de afzonderlijke organen.