1.5 Gewone celdeling (mitose)

Wat gewone celdeling inhoudt

Bij gewone celdeling, ook wel mitose genoemd, splitst één lichaamscel zich in twee nieuwe dochtercellen. De oorspronkelijke cel heet de moedercel. Na de deling kunnen deze dochtercellen opnieuw een signaal krijgen om weer te delen. Op dat moment worden ze zelf een moedercel.

Voor de deling moet de cel eerst de chromosomen verdubbelen. Bij mensen gaat het om 46 chromosomen, die worden gekopieerd zodat beide nieuwe cellen een volledige set krijgen. Tijdens de voorbereiding wikkelen chromosomen zich strak op. Daardoor worden ze korter en dikker. Dit proces heet spiraliseren.

Hoe de chromosomen worden verdeeld

Na het spiraliseren worden de chromosomen netjes verdeeld. Twee identieke pakketjes bewegen naar tegenovergestelde kanten van de cel. Vervolgens snoert de cel in en ontstaan er langzaam twee afzonderlijke cellen. Elke nieuwe cel krijgt zo één compleet pakket chromosomen.

Daarna volgt plasmagroei. De nieuwe cellen maken extra cytoplasma aan om weer even groot te worden als de oorspronkelijke moedercel. Zo kunnen ze volledig functioneren en eventueel opnieuw delen.

In animaties is duidelijk te zien hoe chromosomen worden verdubbeld, op een rij liggen en uit elkaar worden getrokken. Ook in echte microscoopbeelden zie je hoe de celkern verdwijnt, de chromosomen zich splitsen en er twee nieuwe celkernen ontstaan.

Mitose en meiose bij planten

In een examenvraag over de levenscyclus van een plant zie je verschillende stadia. De vraag is in welke stappen meiose en in welke stappen mitose plaatsvindt. Mitose ken je nu: dat is de gewone deling waarbij nieuwe lichaamscellen ontstaan.

Bij meiose ontstaan echter geslachtscellen, zoals stuifmeelkorrels en eicellen. Deze deling komt voor in de bloemen van planten. In de stadia waar bloemen worden gevormd, vindt daarom meiose plaats. Tegelijkertijd groeit de plant verder. Voor die groei is mitose nodig, omdat de lichaamscellen zich blijven delen.

In deze situatie vinden in de genoemde stadia dus zowel mitose als meiose plaats. Beide processen spelen een rol in de ontwikkeling en voortplanting van de plant.