1.5 Gewone celdeling (mitose) Samenvatting
Nieuwe cellen voor groei en herstel
Elke dag maakt je lichaam miljoenen nieuwe cellen aan. Dit gebeurt door gewone celdeling, ook wel mitose genoemd. Dankzij deze celdeling kun je groeien, worden beschadigde cellen vervangen en genezen wondjes. Het proces begint met een moedercel die zich opsplitst in twee identieke dochtercellen. Die nieuwe cellen krijgen precies dezelfde erfelijke eigenschappen mee als de oorspronkelijke cel.
Hoe verloopt gewone celdeling?
Een gewone celdeling bestaat uit drie stappen: kerndeling, celdeling en plasmagroei. Eerst vindt er in de celkern iets bijzonders plaats. De DNA-ketens in de chromosomen worden eerst gekopieerd, zodat elke chromosoom een exacte kopie van zichzelf heeft. Daarna gaan de ketens spiraliseren: ze rollen op, worden dikker en zijn nu zichtbaar onder een microscoop. Tijdens de kerndeling worden de originele DNA-keten en de kopie van elkaar losgetrokken. Elke nieuwe kern krijgt één van de twee ketens. Zo ontstaan twee identieke celkernen.
Van kernen naar cellen
Na de kerndeling splitst het cytoplasma zich tijdens de celdeling in tweeën. Daarbij ontstaat een membraan tussen de twee kernen, en zo vormen zich twee aparte dochtercellen. De chromosomen verdwijnen weer uit beeld omdat ze uitrollen. Tot slot vindt plasmagroei plaats: elke dochtercel maakt extra cytoplasma aan, zodat ze net zo groot worden als de oorspronkelijke moedercel.
Belangrijke kenmerken van mitose
Bij mitose:
- ontstaan twee identieke dochtercellen,
- bevat elke cel dezelfde chromosomen als de moedercel,
- blijft de erfelijke informatie dus volledig behouden.
Woordenlijst
- Celdeling: Het ontstaan van nieuwe cellen doordat een bestaande cel zich splitst. Bij gewone celdeling ontstaan twee cellen met dezelfde erfelijke informatie.
- Dochtercellen: De cellen die bij een celdeling uit de moedercel ontstaan. Na de deling kunnen ze groeien en een eigen functie krijgen.
- Gewone celdeling: De vorming van twee dochtercellen met hetzelfde aantal chromosomen als de moedercel. Eerst wordt het DNA gekopieerd, daarna volgen kern- en celdeling.
- Kerndeling: Het verdelen van de chromosomen over nieuwe celkernen. Bij mitose ontstaan twee kernen met in principe dezelfde erfelijke informatie.
- Kopiëren: Het verdubbelen van het DNA vóór een celdeling. Elk chromosoom bestaat daarna tijdelijk uit twee gelijke DNA-kopieën die nog aan elkaar vastzitten.
- Mitose: De kerndeling waarbij de kopieën van de chromosomen gelijk over twee nieuwe kernen worden verdeeld. Bijbehorende celdeling levert meestal twee dochtercellen op.
- Moedercel: De oorspronkelijke cel die zich gaat delen. Uit deze cel ontstaan de dochtercellen.
- Plasmagroei: De toename van de hoeveelheid cytoplasma in een cel. Hierdoor wordt een cel na de deling weer groter.
- Spiraliseren: Het compact oprollen en verpakken van chromosomen aan het begin van een deling. Ze worden daardoor korter, dikker en beter zichtbaar.
Klaar met lezen? Test jezelf met vragen over 1.5 .
Biologie in het nieuws
NU.nl – Wetenschappers ontwikkelen menselijke miniatuurorganen voor medicijntests .