Darmen: bouw, ligging en functies binnen de spijsvertering
De darmen vormen een belangrijk onderdeel van het spijsverteringskanaal, dat loopt van mond tot anus. De meeste stoffen die via voeding het lichaam binnenkomen, kunnen niet direct worden opgenomen en moeten eerst worden verteerd. Tijdens dit verteringsproces worden vetten, eiwitten en koolhydraten afgebroken tot kleine moleculen die door de darmwand in het bloed kunnen worden opgenomen.
Vertering vindt plaats met behulp van verteringssappen die enzymen bevatten. Deze sappen, zoals speeksel, maagsap en darmsap, worden geproduceerd door verteringsklieren in het spijsverteringskanaal. Stoffen zoals water, vitaminen, mineralen en glucose hoeven niet te worden verteerd, omdat ze klein genoeg zijn om direct door de darmwand te worden opgenomen.
De darmen bestaan uit twee hoofdonderdelen: de dunne darm en de dikke darm. De darmwand bevat lengtespieren en kringspieren die zich ritmisch samentrekken. Deze beweging, de darmperistaltiek, mengt de voedselbrij met verteringssappen en verplaatst deze met een snelheid van ongeveer twee centimeter per minuut richting de endeldarm.
De dunne darm
De dunne darm bestaat uit de twaalfvingerige darm, de nuchtere darm en de kronkeldarm. De binnenzijde is bekleed met een sterk geplooide slijmvlieslaag die bedekt is met darmvlokken. Deze ongeveer één millimeter lange uitstulpingen vergroten het opnameoppervlak aanzienlijk; uitgevouwen bedraagt dit oppervlak ongeveer 200 vierkante meter.
Tussen de plooien en darmvlokken liggen verteringsklieren die darmsap produceren. Nadat de voedselbrij via het maagportier de maag verlaat, komt deze in de circa 25 centimeter lange twaalfvingerige darm terecht. In dit deel wordt de zure maaginhoud geneutraliseerd door alvleeskliersap. Ook de afvoerbuis van de galblaas mondt hier uit.
Na de twaalfvingerige darm volgen de ongeveer twee meter lange nuchtere darm en de drie meter lange kronkeldarm. In deze delen vindt het grootste gedeelte van de vertering en de opname van voedingsstoffen plaats. Onverteerbare resten, zoals plantaardige voedingsvezels die de darmperistaltiek stimuleren, worden vervolgens doorgeschoven naar de dikke darm.
De dikke darm
De dikke darm bestaat uit de blindedarm met het wormvormig aanhangsel, de stijgende, dwarslopende en dalende dikke darm en de endeldarm. Dit deel van de darm is ongeveer één meter lang en heeft een grotere diameter dan de dunne darm. Ook hier is de binnenzijde bedekt met een slijmvlieslaag, maar deze is minder sterk geplooid.
De slijmvlieslaag van de dikke darm bevat miljarden bacteriën, die samen ongeveer één kilogram wegen. Deze darmbacteriën spelen een belangrijke rol bij de vertering van resterende voedingsstoffen en bij de productie van vitamines die essentieel zijn voor het lichaam. Meer achtergrond over dit systeem is te vinden op de pagina over het maag-darmstelsel.
Wanneer de voedselbrij de dikke darm bereikt, zijn de meeste voedingsstoffen al opgenomen en is de inhoud grotendeels vloeibaar. De belangrijkste functie van de dikke darm is het onttrekken van water en het verder indikken van de voedselbrij. De laatste onverteerde resten worden opgeslagen in de endeldarm, die wordt afgesloten door de anus.
De totale tijd die voedsel nodig heeft om het traject van mond tot anus af te leggen, bedraagt gemiddeld 24 uur. Aanvullende uitleg over de rol van de darmen binnen de vertering is te vinden op MijnBiologie en deze verdiepende pagina.