Bloed vervoert zuurstof, voedingsstoffen, afvalstoffen en warmte door het lichaam.

Bloed bestaat uit bloedplasma, rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes.

Bloedplasma is de gele vloeistof in het bloed die voedingsstoffen, afvalstoffen en hormonen vervoert.

In bloedplasma zitten opgeloste stoffen zoals glucose, eiwitten, zouten, koolstofdioxide en afvalstoffen.

Bloedplasma vervoert opgeloste stoffen en zorgt voor verdeling van warmte in het lichaam.

Rode bloedcellen zijn kleine cellen zonder celkern die zuurstof vervoeren met behulp van hemoglobine.

Hemoglobine is een rode kleurstof in rode bloedcellen die zuurstof kan binden en loslaten.

In de longen neemt hemoglobine zuurstof op; in de weefsels wordt die zuurstof weer afgegeven aan de cellen.

Witte bloedcellen zijn afweercellen die ziekteverwekkers zoals bacteriën en virussen bestrijden.

Ze kunnen bacteriën insluiten en verteren of antistoffen aanmaken om ziekteverwekkers onschadelijk te maken.

Bloedplaatjes zijn kleine delen van cellen die helpen bij de bloedstolling na een wondje.

Bij bloedstolling vormen bloedplaatjes en stollingseiwitten een korstje dat de wond afsluit en bloedverlies voorkomt.

Bloedstolling voorkomt dat er te veel bloed verloren gaat en beschermt tegen infecties via open wonden.

Bloedplasma-eiwitten, zoals fibrinogeen, spelen een rol bij bloedstolling en transport van stoffen.

Rode bloedcellen vervoeren zuurstof, witte bloedcellen bestrijden ziekteverwekkers.

Bloedarmoede betekent dat er te weinig hemoglobine in het bloed zit, waardoor je minder zuurstof kunt vervoeren en snel moe wordt.

Bloedarmoede kan ontstaan door te weinig ijzer, te weinig rode bloedcellen of bloedverlies.

Bloed verdeelt warmte over het lichaam en helpt zo om de lichaamstemperatuur constant te houden.

Afvalstoffen worden via het bloed vervoerd naar uitscheidingsorganen zoals de nieren en longen.

Zonder bloed kunnen cellen geen zuurstof of voedingsstoffen krijgen en geen afvalstoffen kwijt, waardoor het lichaam niet kan functioneren.

De bloedsomloop transporteert zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen door het hele lichaam.

De bloedsomloop bestaat uit het hart en de bloedvaten: slagaders, aders en haarvaten.

Een slagader voert bloed van het hart af naar de organen. Het bloed stroomt er met hoge druk doorheen.

Een ader voert bloed terug van de organen naar het hart. De druk is hier veel lager dan in slagaders.

Haarvaten zijn dunne bloedvaatjes tussen slagaders en aders waar uitwisseling van stoffen met cellen plaatsvindt.

Slagaders voeren bloed van het hart af, hebben dikke wanden en geen kleppen; aders voeren bloed terug en hebben dunne wanden en kleppen.

Kleppen voorkomen dat bloed terugstroomt en zorgen dat het in de juiste richting naar het hart blijft bewegen.

De kleine bloedsomloop vervoert bloed van het hart naar de longen en terug, om zuurstof op te nemen en koolstofdioxide af te geven.

De grote bloedsomloop vervoert zuurstofrijk bloed van het hart naar de organen en zuurstofarm bloed terug naar het hart.

De kleine bloedsomloop gaat tussen hart en longen, de grote bloedsomloop tussen hart en de rest van het lichaam.

Omdat het bloed per omloop twee keer door het hart stroomt: één keer voor de longen en één keer voor de rest van het lichaam.

Zuurstofrijk bloed bevat veel zuurstof, heeft een helderrode kleur en stroomt van de longen naar de organen.

Zuurstofarm bloed bevat weinig zuurstof, veel koolstofdioxide en stroomt van de organen terug naar de longen.

Van de linkerkamer via de aorta naar de organen, dan via aders naar de rechterboezem, van daar naar de longen en weer terug naar de linkerboezem.

De aorta is de grootste slagader van het lichaam en vervoert bloed van de linkerkamer naar alle organen.

De longslagaders voeren zuurstofarm bloed van het hart naar de longen voor gaswisseling.

De longaders voeren zuurstofrijk bloed van de longen terug naar het hart.

In haarvaten wisselen bloed en cellen stoffen uit zoals zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen.

De bloedsomloop zorgt dat alle cellen voedingsstoffen en zuurstof krijgen en dat afvalstoffen worden afgevoerd.

Het hart is een holle spier die als pomp bloed door het hele lichaam rondstuurt.

Het hart ligt in de borstholte, iets links van het midden, achter het borstbeen.

Op het hart liggen kransslagaders en kransaders die de hartspier van zuurstof en voedingsstoffen voorzien.

De kransslagaders voeren zuurstofrijk bloed en voedingsstoffen naar de hartspier.

De kransaders voeren zuurstofarm bloed en afvalstoffen van de hartspier af naar de rechterboezem.

Het hart bestaat uit twee boezems en twee kamers, gescheiden door een harttussenschot.

De rechterharthelft pompt zuurstofarm bloed naar de longen voor de gaswisseling.

De linkerharthelft pompt zuurstofrijk bloed via de aorta naar alle organen van het lichaam.

De hartkleppen zorgen dat bloed niet terugstroomt van de kamers naar de boezems.

Deze kleppen voorkomen dat bloed terugstroomt van de longslagader en de aorta naar de kamers.

Het stroomt via de holle aders naar de rechterboezem, dan naar de rechterkamer en via de longslagader naar de longen.

Het stroomt vanuit de longaders naar de linkerboezem, dan naar de linkerkamer en via de aorta naar het lichaam.

De boezems trekken samen en persen bloed in de kamers, die nog ontspannen zijn.

De kamers trekken samen, de hartkleppen sluiten en het bloed wordt via de longslagader en aorta weggepompt.

Het hart is even ontspannen, de hartpauze; boezems en kamers vullen zich weer met bloed.

Een hartslag is één volledige cyclus van samentrekken en ontspannen van de hartspier.

Een volwassene heeft in rust gemiddeld ongeveer 70 hartslagen per minuut.

Het kloppende geluid komt door het dichtslaan van de hartkleppen tijdens de hartslag.

Het hart zorgt ervoor dat het bloed blijft stromen, zodat alle cellen zuurstof en voedingsstoffen krijgen.

Dan kan bloed terugstromen, waardoor het hart harder moet werken en minder efficiënt pompt.

Uitscheiding is het verwijderen van afvalstoffen die ontstaan bij processen in het lichaam.

De uitscheidingsorganen zijn de nieren, longen, huid en lever.

Via de longen worden koolstofdioxide en waterdamp uit het lichaam verwijderd.

De huid scheidt water, zouten en een kleine hoeveelheid ureum uit via zweet.

De lever breekt giftige stoffen af, zoals alcohol, en maakt overtollige stoffen geschikt voor uitscheiding.

De lever breekt overtollige eiwitten af tot ureum, dat via het bloed naar de nieren wordt vervoerd.

De nieren zuiveren het bloed door afvalstoffen, overtollig water en zouten uit te scheiden als urine.

De nieren liggen in de buikholte, aan de rugzijde ter hoogte van de onderste ribben.

Een nier bestaat uit een nierschors, niermerg en nierbekken.

In de nierschors en het niermerg wordt het bloed gefilterd en urine gevormd.

Het nierbekken vangt de gevormde urine op voordat deze naar de urineleider stroomt.

Nefronen zijn de kleine filtereenheden in de nieren die het bloed zuiveren.

In de urine zitten onder andere water, ureum, zouten en afvalstoffen uit het bloed.

Urine stroomt via de urineleiders naar de urineblaas en verlaat het lichaam via de urinebuis.

De urineblaas slaat urine tijdelijk op totdat deze wordt uitgeplast.

Als nieren slecht werken, blijven afvalstoffen in het bloed en kan dialyse of een niertransplantatie nodig zijn.

Dialyse is een behandeling waarbij het bloed buiten het lichaam kunstmatig wordt gezuiverd van afvalstoffen.

Bij een niertransplantatie krijgt een patiënt een gezonde nier van een donor die het bloed weer kan zuiveren.

Uitscheiding voorkomt dat afvalstoffen zich ophopen, wat schadelijk kan zijn voor cellen en organen.

De lever scheidt gal uit, dat helpt bij de afbraak van oude rode bloedcellen en vetten.

Het immuunsysteem is het verdedigingssysteem van je lichaam dat ziekteverwekkers opspoort en onschadelijk maakt.

Ziekteverwekkers zijn micro-organismen zoals bacteriën, virussen en schimmels die je ziek kunnen maken.

Een infectie ontstaat als ziekteverwekkers je lichaam binnendringen en zich daar vermenigvuldigen.

Je afweersysteem herkent de indringers en zet witte bloedcellen in om ze op te ruimen.

Witte bloedcellen vernietigen ziekteverwekkers door ze in te sluiten of door antistoffen te maken.

Antistoffen zijn eiwitten die zich hechten aan ziekteverwekkers en ze onschadelijk maken.

Antistoffen binden aan antigenen van ziekteverwekkers zodat deze niet meer actief zijn of kunnen binnendringen in cellen.

Antigenen zijn herkenningseiwitten op het oppervlak van ziekteverwekkers die het immuunsysteem activeren.

Immuniteit betekent dat je lichaam bestand is tegen een bepaalde ziekte doordat het antistoffen kan aanmaken.

Natuurlijke immuniteit ontstaat na een infectie omdat het lichaam onthoudt hoe het ziekteverwekkers moet bestrijden.

Kunstmatige immuniteit ontstaat door vaccinatie, waarbij verzwakte ziekteverwekkers of delen ervan worden ingebracht.

Vaccinatie is een inenting met een vaccin waardoor je lichaam antistoffen leert aanmaken zonder echt ziek te worden.

Een vaccin bevat onschadelijke delen van een ziekteverwekker, waardoor het immuunsysteem leert hoe het de echte ziekte moet bestrijden.

Een boosterprik is een herhalingsvaccinatie die het geheugen van het immuunsysteem versterkt.

Een allergie is een overdreven reactie van het immuunsysteem op onschuldige stoffen zoals pollen of huisstof.

Bij een allergische reactie maakt je lichaam antistoffen aan tegen een onschadelijke stof, wat klachten veroorzaakt zoals jeuk of benauwdheid.

Allergenen zijn de stoffen die een allergische reactie opwekken, zoals pollen, noten of dierenharen.

Bij een auto-immuunziekte keert het immuunsysteem zich tegen het eigen lichaam en valt gezonde cellen aan.

Koorts verhoogt de lichaamstemperatuur, waardoor ziekteverwekkers minder snel groeien en het immuunsysteem beter werkt.

Het immuunsysteem beschermt je tegen ziekten en zorgt dat je herstelt van infecties.

Gezond leven betekent goed voor je lichaam en geest zorgen door gezond te eten, voldoende te bewegen en risicogedrag te vermijden.

Voeding, beweging, rust, erfelijkheid, omgeving en leefgewoonten beïnvloeden samen je gezondheid.

Leefgewoonten zijn je dagelijkse gewoonten zoals eten, bewegen, slapen en omgaan met stress.

Beweging versterkt je spieren, hart en longen, voorkomt overgewicht en vermindert stress.

Jongeren wordt aangeraden om minstens een uur per dag matig tot intensief te bewegen.

Gezonde voeding levert de juiste voedingsstoffen en voorkomt tekorten, overgewicht en ziekten.

Hart- en vaatziekten zijn aandoeningen waarbij de bloedvaten of het hart niet goed werken, vaak door vernauwing of verstopping van bloedvaten.

Door vetafzetting (aderverkalking) kunnen bloedvaten nauwer worden, wat de bloeddoorstroming belemmert.

Aderverkalking is het ophopen van vet en kalk in de wanden van slagaders, waardoor deze minder elastisch worden.

Roken, overgewicht, weinig beweging, veel verzadigd vet en stress verhogen het risico.

Roken beschadigt longen en bloedvaten, vermindert zuurstoftransport en verhoogt de kans op kanker en hartziekten.

De belangrijkste stoffen zijn teer, koolstofmonoxide en nicotine.

Teer beschadigt longweefsel en kan longkanker veroorzaken.

Koolstofmonoxide vermindert het zuurstoftransport doordat het zich bindt aan hemoglobine in rode bloedcellen.

Nicotine maakt bloedvaten nauwer en veroorzaakt verslaving.

Te veel alcohol tast de lever aan, vermindert concentratie en reactievermogen en kan leiden tot verslaving.

Drugs zijn stoffen die je hersenen beïnvloeden en je stemming, gedrag of waarneming veranderen.

Stress is spanning die ontstaat als er te veel druk of veranderingen zijn; een beetje stress is normaal, te veel is ongezond.

Door te ontspannen, goed te slapen, regelmatig te bewegen en tijd te nemen voor ontspanning en sociale contacten.

Rust zorgt voor herstel van lichaam en geest en helpt om weerstand en concentratie op peil te houden.