8.2 Enzymen Samenvatting · havo 5


Een substraat past in de actieve plaats van een enzym. Na omzetting laten de producten los.Bij de stofwisseling zorgen enzymen ervoor dat reacties snel genoeg verlopen. Ze verlagen de activeringsenergie, de energie die nodig is om een reactie op gang te brengen. Het enzym zelf wordt daarbij niet verbruikt.

Van substraat naar product

De stof waarop een enzym werkt heet het substraat. Dat bindt aan het actieve centrum, een plek op het enzym waarvan de vorm en eigenschappen passen bij het substraat. Samen vormen ze tijdelijk een enzym-substraatcomplex. Na de reactie laten de producten los en kan het enzym opnieuw een substraat binden.

ATPase zet bijvoorbeeld ATP om in ADP en fosfaat. Bij sommige reacties kan een enzym de omzetting in beide richtingen versnellen. In een reactieschema herken je dat aan een dubbele pijl.

Temperatuur en pH beïnvloeden de werking

Bij hoge temperatuur verandert de vouwing van een enzym, waardoor het substraat minder goed past.Je meet de enzymactiviteit bijvoorbeeld aan de hoeveelheid product die per minuut ontstaat. Bij lage temperatuur bewegen deeltjes langzamer en komen enzym en substraat minder vaak op een geschikte manier met elkaar in contact. Bij opwarming stijgt de activiteit eerst. Boven de optimumtemperatuur neemt de activiteit af doordat steeds meer enzymmoleculen hun werkzame vorm verliezen.

Ook voor de pH heeft een enzym een optimum. Bij een andere pH kunnen de ladingen en de vorm van het actieve centrum veranderen. Daardoor kan het substraat minder goed binden of worden omgezet. In een optimumkromme lees je af bij welke temperatuur of pH het enzym het snelst werkt.

Woordenlijst

  • Enzym-substraatcomplex: Tijdelijke verbinding die ontstaat wanneer een substraat aan de actieve plaats van een enzym bindt.
  • Enzymen: Eiwitten die specifieke reacties in een cel versnellen. Het enzym wordt bij de reactie zelf niet verbruikt.
  • Katalyseren: Een reactie versnellen door de benodigde activeringsenergie te verlagen, zonder daarbij zelf te worden verbruikt.
  • Optimumkromme: Grafiek die laat zien bij welke waarde van bijvoorbeeld temperatuur of pH een enzym het snelst werkt. Die waarde is het optimum.
  • PH: Maat voor de zuurgraad. Hoe lager de pH, hoe zuurder de oplossing.
  • Substraat: Stof die aan een enzym bindt en door dat enzym wordt omgezet.