14.4 De energiestroom in een ecosysteem Samenvatting · havo 5
Producenten leggen bij fotosynthese lichtenergie vast in organische stoffen. In een voedselketen gaat een deel van die energie via voedsel over naar consumenten. Iedere voedingsschakel heet een trofisch niveau. Een voedselweb laat zien hoe meerdere voedselketens met elkaar verbonden zijn.
Waarom neemt de beschikbare energie af?
Organismen gebruiken een deel van de opgenomen organische stoffen voor dissimilatie. Daarbij komt warmte vrij. Andere delen worden niet opgegeten of komen in uitwerpselen terecht. Alleen energie die in nieuwe biomassa wordt vastgelegd én wordt opgegeten, kan naar de volgende schakel gaan. Bij een aangenomen overdracht van 10% per schakel blijft van 1.000 kJ na twee schakels 10 kJ over. Die 10% is een rekenvoorbeeld. De werkelijke overdracht varieert.
Energiestroom en kringloop
Reducenten, zoals veel bacteriën en schimmels, breken dode resten af. Daarbij kunnen anorganische stoffen vrijkomen die producenten opnieuw gebruiken. Stoffen kunnen zo een kringloop doorlopen. Energie stroomt door het ecosysteem en komt uiteindelijk als warmte vrij. Daarom is steeds een nieuwe toevoer van energie nodig.
Woordenlijst
- Biomassa: De gezamenlijke massa aan organisch materiaal van organismen in een gekozen groep of gebied. Die wordt vaak uitgedrukt als droge massa.
- Consumenten: Organismen die organische stoffen binnenkrijgen door andere organismen of delen daarvan te eten, zoals planteneters en roofdieren.
- Energiestroom: De route die energie door een ecosysteem aflegt, bijvoorbeeld van zonlicht via planten naar dieren. Bij stofwisseling komt telkens een deel van die energie als warmte vrij.
- Producenten: Organismen die zelf organische stoffen maken uit anorganische stoffen. In de meeste ecosystemen zijn planten en algen de belangrijkste producenten.
- Reducenten: Vooral bacteriën en schimmels die organisch materiaal uit resten en uitwerpselen afbreken. Daarbij komen anorganische stoffen beschikbaar die producenten opnieuw kunnen gebruiken.
- Trofisch niveau: Voedingspositie in een keten of voedselweb. Producenten vormen het eerste niveau, planteneters meestal het tweede.
- Voedselketen: Een reeks waarin elke schakel als voedsel dient voor de volgende. De pijlen lopen van het voedsel naar het organisme dat ervan eet.