11.3 Het hart Samenvatting · havo 5
Het hart is een dubbele pomp. Een tussenwand scheidt de rechter- en linkerhelft. Elke helft heeft een boezem die bloed ontvangt en een kamer die bloed wegpompt. De linkerkamer heeft een dikkere spierwand, omdat zij bloed met hogere druk door de grote bloedsomloop pompt.
De route van het bloed
Uit de organen stroomt bloed via de holle aders naar de rechterboezem en de rechterkamer. De rechterkamer pompt het via de longslagader naar de longen. Via de longaders gaat het naar de linkerboezem en linkerkamer. Die kamer pompt het via de aorta naar de organen. Kransslagaders voorzien de hartspier zelf van bloed. Kransaders voeren het bloed uit de hartspier af.
De hartcyclus en de kleppen
- De boezems trekken samen en vullen de ontspannen kamers verder. De kleppen tussen boezems en kamers staan open.
- De kamers trekken samen. Door de stijgende druk sluiten de kleppen naar de boezems. Zodra de kamerdruk hoger is dan die in de slagaders, openen de halvemaanvormige kleppen en stroomt bloed naar buiten.
- Bij ontspanning daalt de kamerdruk. De halvemaanvormige kleppen sluiten tegen terugstromen. Zodra de kamerdruk lager is dan de boezemdruk, openen de kleppen tussen boezems en kamers weer.
Samentrekking heet systole en ontspanning diastole. De hartkleppen openen en sluiten door drukverschillen.
Hartritme en slagvolume
De sinusknoop in de rechterboezem geeft impulsen af. Via het geleidingssysteem trekken eerst de boezems en daarna de kamers samen. Het autonome zenuwstelsel kan de hartslag versnellen of vertragen. Adrenaline kan de hartslag versnellen. Bij een daling van de bloeddruk kunnen drukreceptoren en de hersenstam een snellere hartslag veroorzaken. Dat helpt de bloeddruk te herstellen door negatieve terugkoppeling.
De hartslagfrequentie is het aantal slagen per minuut. Het slagvolume is de hoeveelheid bloed die één kamer per slag wegpompt. Het hartminuutvolume is hartslagfrequentie maal slagvolume.
Woordenlijst
- Diastole: Fase waarin hartspierweefsel ontspant. Tijdens de kamerdiastole kunnen de kamers zich weer met bloed vullen.
- Halvemaanvormige kleppen: Kleppen bij de uitgangen van de hartkamers. Ze sluiten na het wegpompen van het bloed, zodat het vanuit de aorta en longslagader niet terugstroomt.
- Hart: Gespierd orgaan met twee pompen. De rechterhelft pompt bloed naar de longen en de linkerhelft naar de rest van het lichaam.
- Hartkleppen: Kleppen tussen de boezems en de kamers. Ze gaan dicht wanneer de kamers samentrekken, zodat het bloed niet terug de boezems in stroomt.
- Hartslagfrequentie: Het aantal keren dat het hart in een bepaalde tijd klopt, meestal uitgedrukt in slagen per minuut.
- Kransaders: Aders die bloed uit de hartspier afvoeren. Het meeste bloed komt via een verzamelvat in de rechterboezem terecht.
- Kransslagaders: Slagaders die vanaf de aorta naar de hartspier lopen en daar zuurstofrijk bloed aanvoeren.
- Sinusknoop: Groep cellen in de rechterboezem die uit zichzelf elektrische impulsen afgeeft. Die impulsen starten normaal elke hartslag.
- Slagvolume: De hoeveelheid bloed die één hartkamer bij één samentrekking uitstoot.
- Systole: Fase waarin hartspierweefsel samentrekt, bijvoorbeeld wanneer een kamer bloed wegpompt.