10.4 Resorptie Samenvatting · havo 5
Resorptie is opname van stoffen uit het darmkanaal in bloed of lymfe. Darmplooien, darmvlokken en microvilli op darmepitheelcellen vergroten het oppervlak waarover opname kan plaatsvinden.
Door het darmepitheel
Stoffen kunnen passief worden opgenomen of via actief transport. De natrium-kaliumpomp gebruikt ATP om natrium uit de cel te pompen. Daardoor kan natrium vanuit de darmholte terug de cel in stromen. Een transporteiwit kan glucose meenemen, ook tegen het concentratieverschil van glucose in. Water volgt door osmose. Selectieve opname ontstaat doordat darmcellen verschillende transporteiwitten bezitten. Sommige stoffen passeren passief via zo’n eiwit, terwijl andere alleen tegen hun concentratieverschil in worden opgenomen met indirect gebruik van ATP.
Twee routes naar de bloedsomloop
- Glucose en aminozuren komen in de haarvaten van een darmvlok terecht. Het bloed voert ze via de poortader naar de lever.
- In darmepitheelcellen worden veel opgenomen vetzuren en monoglyceriden weer samengevoegd tot triglyceriden. Die worden verpakt in transportdeeltjes. Ze komen eerst in lymfevaten terecht en bereiken daarna de bloedsomloop.
Dikke darm en endeldarm
De dikke darm neemt nog water en zouten op. Darmbacteriën breken een deel van de resterende vezels af. Voedselresten, water en bacteriën vormen samen de ontlasting. De endeldarm slaat die tijdelijk op voordat ze het lichaam via de anus verlaat.
Woordenlijst
- Actief transport: Transport door een membraan dat direct of indirect energie kost. Zo kan een darmcel een stof opnemen tegen het concentratieverschil in.
- Darmbacterie: Bacterie die in de darm leeft. Veel darmbacteriën breken stoffen af die je eigen verteringsenzymen niet kunnen afbreken.
- Darmvlok: Uitstulping van de wand van de dunne darm die het opnameoppervlak vergroot. In een darmvlok lopen bloedvaatjes en een lymfevaatje.
- Dikke darm: Deel van het darmkanaal dat onder meer water en zouten uit de darminhoud opneemt. Daardoor wordt de ontlasting steviger.
- Dunne darm: Deel van het darmkanaal waar een groot deel van de chemische vertering plaatsvindt en de meeste voedingsstoffen worden opgenomen.
- Endeldarm: Laatste deel van de dikke darm. Hier wordt ontlasting tijdelijk bewaard tot die via de anus het lichaam verlaat.
- Resorptie: Opname van stoffen vanuit de darmholte door de darmwand. De opgenomen stoffen komen in het bloed of de lymfe terecht.