4.4 Evolutie in populaties Samenvatting · havo 4
De genenpool omvat de allelen van alle individuen in een populatie. De allelfrequentie geeft aan hoe vaak een bepaald allel daarin voorkomt. Een veelvoorkomend allel heeft bij willekeurige voortplanting een grotere kans om te worden doorgegeven.
Verandering van allelfrequenties
In een ideale populatie zonder invloeden die de allelfrequenties veranderen, blijven deze door de generaties heen constant. Afwezigheid van selectiedruk alleen is daarvoor niet voldoende.
Mutaties kunnen nieuwe allelen opleveren. Verhoogt een erfelijke eigenschap het voortplantingssucces, dan kan het bijbehorende allel door selectie vaker voorkomen. Een nadelig allel kan minder vaak voorkomen; het verdwijnt niet noodzakelijk meteen.
Het sikkelcelallel
HbSHbS veroorzaakt sikkelcelanemie. Heterozygoten met HbNHbS hebben meestal geen ziekteverschijnselen en zijn beter beschermd tegen ernstige malaria. In malariagebieden kan dit voordeel ervoor zorgen dat het HbS-allel behouden blijft, ondanks het nadeel voor homozygoten.
Seksuele selectie
Bij seksuele selectie verschillen individuen in voortplantingskans door partnerkeuze of concurrentie. Een opvallende pauwenstaart kan de kans op paring vergroten zonder een overlevingsvoordeel te geven. Ook concurrentie tussen mannetjes, zoals bij herten, kan bepalen welke allelen vaker worden doorgegeven.
Woordenlijst
- Allelfrequentie of genfrequentie: Het aandeel van één allel in alle kopieën van dat gen in een populatie. Je berekent het door het aantal kopieën van dat allel te delen door het totaal.
- Genenpool: Alle allelen die de individuen van één populatie samen bezitten.
- Seksuele selectie: Selectie doordat erfelijke kenmerken de kans op paring beïnvloeden, bijvoorbeeld via partnerkeuze of concurrentie om partners.