3.5 Speciale manieren van overerven Samenvatting · havo 4

Bij overerving kunnen meer dan twee allelen, letale factoren of gekoppelde genen een rol spelen. Daardoor wijken de verwachte uitkomsten af van een eenvoudige monohybride kruising.

Multipele allelen

Bij multipele allelen bestaan in de populatie drie of meer allelen van één gen. Een diploïde lichaamscel heeft daarvan twee. Het AB0-bloedgroepsysteem kent I^A, I^B en i. I^A en I^B zijn codominant en beide dominant over i:

• Bloedgroep A: I^AI^A of I^Ai.
• Bloedgroep B: I^BI^B of I^Bi.
• Bloedgroep AB: I^AI^B.
• Bloedgroep 0: ii.

Bij ii × I^AI^B verwacht je 50% I^Ai en 50% I^Bi: bloedgroep A of B, geen AB.

Letale factoren

Een letale factor kan in homozygote toestand leiden tot een niet-levensvatbaar individu. Bij manxkatten is Mm kortstaartig, mm normaalstaartig en MM niet levensvatbaar. Mm × Mm levert bij bevruchting ¼ MM, ½ Mm en ¼ mm op. Onder de levende nakomelingen verwacht je daarom ⅔ kortstaartige en ⅓ normaalstaartige katten: een verhouding van 2 : 1.

Gekoppelde overerving

Gekoppelde genen liggen op hetzelfde chromosomenpaar. In het model van volledige koppeling worden de allelen op één chromosoom samen doorgegeven. De ligging van de allelen is daarom van belang.

Bij GN/gn liggen G en N samen, net als g en n. Dit organisme vormt in dit model geslachtscellen GN of gn. Een kruising met gn/gn geeft 50% GN/gn en 50% gn/gn. Zijn G en N dominant, dan ontstaan alleen grijze vliegen met normale vleugels en zwarte vliegen met vleugelstompjes. De andere twee combinaties ontbreken.