13.3 Het hart | Uitlegfilm

In deze uitleg leer je hoe het hart werkt. Je ontdekt uit welke onderdelen het bestaat en hoe het het bloed door het bloedvatenstelsel pompt.

Het bloedvatenstelsel bestaat uit het hart en de bloedvaten. Het hart is de pomp die het bloed door het hele lichaam laat stromen. In deze uitleg bekijken we de ruimtes van het hart, de kleppen en de bloedvaten die erop zijn aangesloten.

De bouw van het hart

Het hart bestaat uit vier ruimtes: twee boezems en twee kamers. Rechts zitten de rechterboezem en rechterkamer, links de linkerboezem en linkerkamer. Op afbeeldingen lijkt dit vaak gespiegeld, omdat je kijkt alsof het hart in een lichaam voor je ligt.

De rechterboezem ontvangt zuurstofarm bloed uit het lichaam en pompt dat naar de rechterkamer. Deze pompt het bloed naar de longen. De linkerboezem ontvangt zuurstofrijk bloed uit de longen en pompt het naar de linkerkamer. De linkerkamer pompt het bloed vervolgens via de aorta het lichaam in.

Het hart is een holle spier die ritmisch samentrekt. De linkerhartwand is dikker dan de rechter, omdat de linkerkamer het bloed door het hele lichaam moet pompen. De rechterkamer hoeft het bloed alleen naar de longen te sturen.

De bloedsomloop

Op het hart zijn verschillende bloedvaten aangesloten. De bovenste en onderste holle ader brengen zuurstofarm bloed naar de rechterboezem. Vanuit de rechterkamer gaat het bloed via de longslagader naar de longen. Daar neemt het zuurstof op en stroomt via de longaders terug naar de linkerboezem. De linkerkamer pompt het bloed via de aorta het lichaam in. De aorta is de grootste slagader en vertakt zich naar alle organen.

Hartkleppen

In het hart zitten kleppen die ervoor zorgen dat het bloed maar één richting op stroomt. Er zijn twee soorten kleppen: hartkleppen en halve maanvormige kleppen.

Tussen de boezems en kamers liggen de hartkleppen. Ze sluiten zodra bloed dreigt terug te stromen, zodat het alleen van boezem naar kamer kan bewegen. De halve maanvormige kleppen liggen tussen de kamers en de grote bloedvaten: rechts tussen de rechterkamer en de longslagader, links tussen de linkerkamer en de aorta. In totaal heeft het hart vier kleppen. Als een klep niet goed sluit, werkt het hart minder efficiënt en raakt iemand sneller vermoeid.

De harttussenwand

Tussen de rechter- en linkerkant van het hart ligt de harttussenwand. Deze scheidt het zuurstofarme bloed rechts van het zuurstofrijke bloed links. Zo blijft het bloed gescheiden en kan het hart efficiënt pompen. Dieren zonder harttussenwand hebben een minder efficiënte bloedsomloop, omdat het bloed daar mengt.

Het hartritme

Het hart pompt bloed in een vast ritme met drie fasen. Eerst is er een hartpauze waarin boezems en kamers zich vullen met bloed. Daarna trekken de boezems samen en persen het bloed naar de kamers. Vervolgens trekken de kamers samen en wordt het bloed het hart uit gepompt.

Deze drie fasen herhalen zich voortdurend. In rust klopt het hart ongeveer 60 keer per minuut, maar bij inspanning kan dit oplopen tot wel 180 slagen per minuut.

Extra: het hart in het echt

Wil je zien hoe een echt hart eruitziet? Bekijk dan de practicumvideo waarin een echt hart wordt opengesneden en uitgelegd. Zo kun je goed zien hoe de kamers, kleppen en bloedvaten eruitzien en samenwerken.