11.3 De ogen | Uitlegfilm

In deze uitlegvideo gaat het over de ogen. Je leert hoe het oog is opgebouwd en welke onderdelen samenwerken om te kunnen zien. In de volgende basisstoffen (4 en 5) wordt dit onderwerp verder uitgewerkt, dus deze les vormt de basis.

Bescherming van het oog

Het oog is een bijzonder en kwetsbaar orgaan. Daarom heeft het lichaam verschillende manieren om het te beschermen. Aan de buitenkant zie je de wenkbrauwen, traanklier, oogleden met wimpers en de traanbuis. Deze onderdelen voorkomen dat stof, zweet en fel licht het oog beschadigen.

De ogen liggen diep in de oogkassen, waar ze stevig en veilig zijn geplaatst. De wenkbrauwen houden zweet tegen, de oogleden en wimpers beschermen tegen stof en fel licht, en de traanklier maakt traanvocht dat het oog vochtig houdt en beschermt tegen bacteriën. Overtollig traanvocht loopt via de traanbuis naar de neusholte, wat verklaart waarom je moet snuiten als je huilt.

Opbouw van het oog

Het oog ligt in de oogkas en wordt omgeven door een stevige witte laag: het harde oogvlies. Aan de achterkant zitten de oogspieren vast. Deze spieren houden het oog op zijn plaats en zorgen ervoor dat je je ogen kunt bewegen zonder je hoofd te draaien.

In een doorsnede van het oog zie je hoe de lagen en onderdelen samenwerken. Het helpt om de werking van het oog als een verhaal te onthouden in plaats van als losse feiten.

De weg van het licht

Licht komt het oog binnen via het hoornvlies, de doorzichtige laag aan de voorkant. Het hoornvlies loopt over in het harde oogvlies. Daarna gaat het licht door de pupil, waarvan de grootte wordt geregeld door de iris. Bij veel licht wordt de pupil kleiner, bij weinig licht groter.

Achter de pupil ligt de ooglens. Die zorgt ervoor dat het beeld scherp op het netvlies valt. De lens kan van vorm veranderen: platter om ver te kijken en boller om dichtbij scherp te zien. De afstand tussen de lens en het netvlies blijft gelijk, dus de lens zelf past de scherpte aan.

Netvlies, zenuw en beeldvorming

Het licht valt op het netvlies, de gele laag achter in het oog. Daar zitten zintuigcellen die lichtprikkels omzetten in impulsen. Deze impulsen gaan via de oogzenuw naar de hersenen, waar ze worden verwerkt tot een beeld. Op het netvlies staat het beeld omgekeerd en verkleind, maar je hersenen draaien het om zodat je de wereld rechtop ziet.

Achter het netvlies ligt het vaatvlies, dat het oog voorziet van zuurstof en voedingsstoffen en afvalstoffen afvoert.

Belangrijke delen van het netvlies

Er zijn twee opvallende plekken op het netvlies:

• De gele vlek – bevat veel zintuigcellen voor scherp en kleurrijk zicht.
• De blinde vlek – bevat geen zintuigcellen, omdat hier de oogzenuw het oog verlaat. Op die plek neem je geen licht waar.

Vulling en stevigheid van het oog

Het binnenste van het oog is gevuld met het glasachtig lichaam, een heldere, stroperige vloeistof. Deze vloeistof houdt het oog stevig en zorgt ervoor dat het zijn ronde vorm behoudt.

Samenvattend: het oog is een complex, maar logisch opgebouwd orgaan. Als je de onderdelen en hun functies als een samenhangend geheel bekijkt, kun je het beter onthouden en begrijpen hoe we kunnen zien.