6.8 Klimaatverandering Samenvatting

Warmte in de dampkring

De dampkring is de luchtlaag rond de aarde. Zonlicht verwarmt het aardoppervlak. De aarde geeft daarna energie af als warmtestraling. Broeikasgassen, zoals waterdamp en koolstofdioxide, nemen een deel daarvan op en stralen die energie in allerlei richtingen uit, ook terug naar de aarde. Dit natuurlijke broeikaseffect houdt de aarde warm.

Wat versterkt het effect?

Bij verbranding van aardolie, aardgas of steenkool komt extra koolstofdioxide in de lucht. Ook methaan, dat onder andere vrijkomt bij de veeteelt, is een broeikasgas. Door extra broeikasgassen raakt de aarde bij dezelfde temperatuur minder warmte kwijt aan de ruimte. Daardoor warmt ze op. Eén hete dag vertelt je iets over het weer. Bij klimaatverandering gaat het om veranderingen over een lange periode.

Gevolgen voor mens en natuur

Als zeewater opwarmt, zet het uit. Ook smeltend landijs voegt water aan zee toe. Beide dragen bij aan de stijging van de zeespiegel. In sommige gebieden neemt de kans op droogte toe. Warm water kan de groei van blauwalg bevorderen. Sommige van deze bacteriën maken schadelijke stoffen. Ook het jaarritme van soorten kan verschuiven. Lopen eiken eerder uit, dan kan de piek in het aantal rupsen eerder vallen. Komen jonge koolmezen pas daarna uit het ei, dan is er minder voedsel voor ze.

Begrippenlijst

  • Broeikasgassen – Gassen die helpen warmte vast te houden in de dampkring. Koolstofdioxide en methaan zijn voorbeelden.
  • Broeikaseffect – Broeikasgassen houden een deel van de warmte vast die de aarde afgeeft. Daardoor is het op aarde warmer.
  • Versterkt broeikaseffect – Door extra broeikasgassen houdt de dampkring meer warmte vast. Daardoor warmt de aarde op.
  • Klimaatverandering – Een verandering in het weer over een lange tijd, bijvoorbeeld dat zomers gemiddeld warmer worden.
  • Blauwalg – Een verzamelnaam voor bacteriën in water die bij warm weer snel kunnen groeien. Sommige soorten maken stoffen die schadelijk zijn.
  • Stijging van de zeespiegel – Het gemiddelde niveau van de zee wordt hoger. Dat komt onder andere doordat landijs smelt en zeewater uitzet als het warmer wordt.
  • Droogte – Een periode waarin er te weinig water beschikbaar is, bijvoorbeeld doordat het lang weinig regent.