6.3 Samenleven Samenvatting
Delen of concurreren?
Twee vogels willen hetzelfde nestkastje bezetten. Er is maar één kastje, dus er is concurrentie. Ook planten kunnen concurreren, bijvoorbeeld om licht. Bij samenwerking helpen organismen elkaar. Leeuwen kunnen samen een prooi vangen die één dier zou ontkomen. Bij paarvorming vormen twee dieren een paar voor de voortplanting.
Je plek in de groep
Binnen sommige groepen bestaat een rangorde. Dan is er bijvoorbeeld een vaste volgorde waarin dieren mogen eten. Zo hoeft er niet telkens gevochten te worden. Een territorium is een gebied dat een dier of groep verdedigt, vaak tegen soortgenoten. Een koolmees laat met gezang horen dat het gebied bezet is.
Samenleven tussen soorten
Bij symbiose leven organismen van verschillende soorten langere tijd nauw samen. Bij een korstmos maakt een alg suikers en biedt een schimmel onder andere water en beschutting. Beide hebben voordeel. Bij parasitisme krijgt één soort voordeel ten koste van de andere soort. Een teek zuigt bloed uit een ree. De teek is de parasiet en het ree is de gastheer.
Begrippenlijst
- Concurrentie – Organismen hebben hetzelfde nodig terwijl er weinig van is. Ze kunnen bijvoorbeeld concurreren om voedsel, licht of ruimte.
- Samenwerking – Organismen doen iets samen waar ze voordeel van hebben, zoals in een groep op zoek gaan naar voedsel.
- Rangorde – De volgorde van dieren in een groep. Een dier hoger in de rangorde krijgt bijvoorbeeld vaker als eerste toegang tot voedsel.
- Territorium – Een gebied dat een dier of groep dieren verdedigt tegen andere dieren.
- Paarvorming – Twee dieren vormen een paar, bijvoorbeeld om zich voort te planten en soms ook samen hun jongen te verzorgen.
- Symbiose – Verschillende soorten leven nauw met elkaar samen, vaak lange tijd. In een korstmos leven een schimmel en een alg bijvoorbeeld samen.
- Parasitisme – Een manier van samenleven waarbij een parasiet voordeel heeft en zijn gastheer nadeel.
- Gastheer – Een organisme waarop of waarin een parasiet leeft.
- Parasiet – Een organisme dat op of in een gastheer leeft en daar voordeel van heeft. De gastheer kan er last van hebben.
