5.6 Evolutie Samenvatting
Verschillen binnen een groep
Geen twee kevers hoeven precies dezelfde kleur te hebben. Door mutaties en geslachtelijke voortplanting bestaan er verschillende genotypen. Sommige kleurverschillen zijn erfelijk. Een enkele kever wordt niet donkerder doordat dat op een donkere bodem handig zou zijn. Het verschil kan er al vóór de verandering van de omgeving zijn.
Wie krijgt nakomelingen?
Op een donkere bodem ziet een vogel een lichte kever gemakkelijker. Als donkere kevers hierdoor vaker overleven én meer nakomelingen krijgen, geven zij hun erfelijke aanleg vaker door. Na veel generaties kan het aandeel donkere kevers groter zijn. Dit heet natuurlijke selectie. Op een lichte bodem kan juist een andere kleur voordeel geven. Bij evolutie verandert zo over generaties de samenstelling van een groep organismen.
Wat doet een rivier?
Een brede rivier kan een groep landdieren in tweeën splitsen. Als dieren elkaar niet meer bereiken, planten ze zich vooral binnen hun eigen groep voort. Dat heet isolatie. Aan beide kanten kunnen over veel generaties verschillende erfelijke eigenschappen vaker voorkomen. Gaan de groepen zo sterk verschillen dat ze samen geen vruchtbare nakomelingen meer kunnen krijgen, dan kunnen er twee soorten zijn ontstaan. De evolutietheorie verklaart zo hoe soorten kunnen veranderen en uit gezamenlijke voorouders kunnen ontstaan.
Begrippenlijst
- Evolutie – Het veranderen van erfelijke eigenschappen binnen een groep organismen over veel generaties. Zo kunnen ook nieuwe soorten ontstaan.
- Evolutietheorie – De wetenschappelijke uitleg van hoe soorten veranderen en uit gezamenlijke voorouders kunnen ontstaan.
- Overlevingskans – Hoe groot de kans is dat een organisme in een bepaalde omgeving in leven blijft.
- Natuurlijke selectie – Organismen met erfelijke eigenschappen die goed passen bij hun omgeving krijgen vaak meer nakomelingen. Daardoor komen die eigenschappen later vaker voor.
- Isolatie – Groepen van dezelfde soort raken van elkaar gescheiden, bijvoorbeeld door een rivier. Ze planten zich dan vooral binnen hun eigen groep voort.
