5.2 Chromosomen en genen Samenvatting

Paren en genen

Een menselijke lichaamscel met een kern heeft meestal 46 chromosomen. Je ordent die in 23 paren. Van elk paar komt gewoonlijk één chromosoom van de biologische moeder en één van de biologische vader. Op een chromosoom liggen veel genen. Een gen is een stukje DNA dat meehelpt een erfelijke eigenschap te bepalen. De twee chromosomen van een paar dragen op overeenkomstige plekken meestal dezelfde genen. De versies van zo’n gen kunnen van elkaar verschillen.

Van twee cellen naar één

Geslachtscellen bevatten van elk paar maar één chromosoom. Een menselijke eicel en een zaadcel bevatten dus gewoonlijk elk 23 losse chromosomen. Bij de bevruchting komt de informatie uit deze twee cellen bij elkaar. De bevruchte eicel heeft weer 46 chromosomen. Zo ontstaat de combinatie van erfelijke informatie waarmee het kind begint.

Hoe groeit een lichaam?

Voor een gewone celdeling wordt het DNA gekopieerd. Daarna verdeelt de cel de kopieën over twee nieuwe cellen. Zo krijgt elke dochtercel een volledige set. Ook bij een stekje groeien uit bestaande cellen nieuwe wortels en bladeren. Voor het ontstaan van dat plantje is geen bevruchting nodig.

Begrippenlijst

  • Chromosomenpaar – Twee chromosomen die bij elkaar horen. Meestal heb je er één van elke biologische ouder gekregen.
  • Gen – Een stukje DNA met informatie die helpt een erfelijke eigenschap te bepalen.
  • Genenparen – Twee versies van hetzelfde gen die op overeenkomstige plekken van een chromosomenpaar liggen.
  • Geslachtscellen – Eicellen en zaadcellen. Bij de bevruchting komt hun erfelijke informatie bij elkaar.
  • Celdeling – Een cel deelt zich in twee nieuwe cellen. Hierdoor kan je lichaam bijvoorbeeld groeien of een wond herstellen.