2.4 Het verteringsstelsel Samenvatting
De route van een hap
Je darmkanaal loopt van mond tot anus. Je slikt gekauwd voedsel door en via de slokdarm bereikt het de maag. Daarna gaat het naar de twaalfvingerige darm, het eerste stuk van de dunne darm. De resten gaan verder door de dikke darm en de endeldarm. Via de anus verlaten ze je lichaam. Organen die sappen afgeven, zoals de lever, horen ook bij het verteringsstelsel.
Bijten en malen
Met de scherpe rand van je snijtanden bijt je een stuk appel af. Je puntige hoektanden helpen bij het afscheuren. Met de brede kauwvlakken van je kiezen maal je de hap fijn. De kleinere stukjes zijn makkelijker te slikken. Verteringssappen kunnen zo op meer plekken bij het voedsel komen.
Klieren en enzymen
Speekselklieren maken speeksel en maagsapklieren maken maagsap. Ook de lever, alvleesklier en darmsapklieren geven vloeistoffen af. In veel verteringssappen zitten enzymen die grote voedingsstoffen afbreken tot kleine deeltjes. Die kunnen door de wand van de dunne darm worden opgenomen. Water kan al direct worden opgenomen.
Knijpen en mengen
Spieren in de darmwand trekken na elkaar samen. Achter een hap wordt de doorgang nauwer. Zo schuift de hap vooruit en wordt ze gemengd met verteringssappen. Dit heet darmperistaltiek. Voedingsvezels uit plantaardig voedsel helpen de darmen goed te werken. In de dikke darm wordt water uit de voedselresten opgenomen. Ontlasting blijft tijdelijk in de endeldarm.
Begrippenlijst
- Darmkanaal – De doorgang van je mond tot je anus waar voedsel doorheen gaat.
- Verteringsstelsel – Het darmkanaal en de organen die helpen bij de vertering, zoals de lever en alvleesklier.
- Mondholte – De ruimte in je mond waar je voedsel kauwt en met speeksel mengt.
- Slokdarm – De buis die doorgeslikt voedsel van je keel naar je maag brengt.
- Maag – Een gespierd orgaan dat voedsel tijdelijk bewaart en mengt met maagsap.
- Twaalfvingerige darm – Het eerste stuk van de dunne darm. Hier wordt het voedsel onder andere gemengd met gal en alvleessap.
- Dunne darm – Het lange deel van het darmkanaal waar de vertering verdergaat en de meeste voedingsstoffen in het lichaam worden opgenomen.
- Dikke darm – Het deel van de darm dat water uit de voedselresten opneemt. De resten worden daardoor steviger.
- Endeldarm – Het laatste deel van de darm waar ontlasting wordt bewaard tot je naar de wc gaat.
- Anus – De opening aan het eind van de endeldarm waardoor ontlasting je lichaam verlaat.
- Snijtanden – De platte tanden voor in je mond waarmee je een stuk van je eten afbijt.
- Hoektanden – De puntige tanden naast je snijtanden. Hiermee kun je eten vastpakken en stukken afscheuren.
- Kiezen – De brede tanden achter in je mond waarmee je voedsel fijnmaalt.
- Verteringsklieren – Klieren of organen die vloeistoffen maken voor de vertering, zoals de speekselklieren.
- Verteringssappen – Vloeistoffen die bij de vertering helpen, zoals speeksel, maagsap en alvleessap.
- Speekselklieren – Klieren in en rond je mond die speeksel maken.
- Maagsapklieren – Klieren in de maagwand die maagsap maken.
- Lever – Een orgaan boven in je buik. Voor de vertering maakt de lever gal.
- Alvleesklier – Een orgaan achter je maag dat alvleessap maakt en afgeeft aan de dunne darm.
- Darmsapklieren – Klieren in de wand van de dunne darm die vocht voor de vertering maken.
- Vertering – Het afbreken van grote deeltjes uit je voedsel. De kleine deeltjes kunnen daarna door de darmwand worden opgenomen.
- Enzymen – Stoffen die bepaalde reacties sneller laten verlopen. Verteringsenzymen helpen grote voedingsstoffen in kleine deeltjes te splitsen.
- Darmperistaltiek – Spieren in de wand van het darmkanaal trekken na elkaar samen. Zo duwen ze het voedsel vooruit.
- Voedingsvezel – Delen van plantaardig voedsel die je lichaam niet verteert. Ze helpen je darmen goed te werken.
