10.5 Gezonde voeding (SE) Samenvatting · havo 5
Een voedingspatroon levert energie en de voedingsstoffen die je lichaam nodig heeft. De Schijf van Vijf helpt om verschillende groepen voedingsmiddelen te combineren. Producten die veel zout, vrije suikers of verzadigd vet leveren, kunnen bij veelvuldig gebruik de samenstelling van het voedingspatroon ongunstig beïnvloeden. De Schijf groepeert voedingsmiddelen, zoals groente en fruit, graanproducten en eiwitrijke producten. Zo kun je een voedingspatroon beoordelen op variatie en samenstelling, ook als twee maaltijden evenveel energie leveren.
Energiebalans en BMI
Je energieverbruik hangt onder meer af van de basale stofwisseling en je lichamelijke activiteit. Bij een langdurig energieoverschot kan je lichaam meer vet opslaan. Bij een langdurig tekort gebruikt het lichaamsvoorraden. Een tekort aan energie kan samengaan met een tekort aan voedingsstoffen.
De BMI is massa in kilogram gedeeld door lengte in meters in het kwadraat. Bij 70 kg en 1,75 m is de BMI ongeveer 22,9. De index geeft een indruk van massa in verhouding tot lengte. Spiermassa en vetverdeling zie je er niet aan af. Voor kinderen en jongeren gelden andere grenzen dan voor volwassenen. Buikvet en spiermassa kunnen bij twee personen met dezelfde BMI verschillen. Daarom geeft alleen de BMI geen volledig beeld van de gezondheid.
Cholesterol in het bloed
Cholesterol reist in het bloed mee in lipoproteïnen. LDL brengt cholesterol naar weefsels. Bij een hoge LDL-concentratie neemt de kans op ophoping van cholesterol in de slagaderwand toe. HDL helpt cholesterol uit weefsels terug te voeren naar de lever.
Verzadigd vet vervangen door onverzadigd vet kan het LDL-gehalte verlagen. Bij de beoordeling van het risico op hart- en vaatziekten telt meer mee dan één cholesterolwaarde, bijvoorbeeld ook bloeddruk, roken en erfelijke aanleg.
Voedsel en milieu
Voor voedselproductie zijn water, ruimte, grondstoffen en energie nodig. De milieubelasting hangt af van wat wordt geproduceerd en hoe dat gebeurt. Minder voedsel verspillen en vaker plantaardige eiwitbronnen kiezen kunnen die belasting verminderen.