2.5 Seksualiteit Samenvatting · havo 4

Seksualiteit omvat gedachten, gevoelens en handelingen rond seks, opwinding en intimiteit. Mensen kunnen seks hebben voor voortplanting, maar ook voor verbondenheid en plezier. Wat iemand prettig vindt, verschilt per persoon.

Lichamelijk en geestelijk volwassen worden

De puberteit is de levensfase waarin het lichaam volwassen wordt. Secundaire geslachtskenmerken ontwikkelen zich en de geslachtsorganen groeien. Tijdens de adolescentie wordt iemand geestelijk volwassen. Deze processen verlopen niet bij iedereen op dezelfde leeftijd.

Door ervaringen en zelfbevrediging kunnen mensen hun lichaam en voorkeuren leren kennen. Prikkeling kan leiden tot een orgasme, een seksuele ontlading. Voor veel vrouwen is stimulatie van de clitoris belangrijk; penetratie alleen is vaak niet voldoende. Porno is in scène gezet en geeft geen betrouwbaar beeld van lichamen en seks in het dagelijks leven.

Seksuele oriëntatie en gender

Seksuele oriëntatie gaat over tot wie iemand zich aangetrokken voelt:

• Heteroseksueel: aangetrokken tot het andere geslacht.
• Homoseksueel: aangetrokken tot hetzelfde geslacht; homoseksuele vrouwen worden ook lesbisch genoemd.
• Biseksueel: aangetrokken tot mannen en vrouwen.
• Aseksueel: weinig of geen seksuele aantrekking tot anderen.
• Panseksueel: aantrekking waarbij geslacht of gender niet bepalend is.

Gender gaat over psychologische, sociale en culturele kenmerken die met geslacht worden verbonden. Genderidentiteit is iemands eigen beleving daarvan. Die staat los van seksuele oriëntatie.

• Bij cisgender mensen komt de genderidentiteit overeen met het bij de geboorte toegewezen geslacht.
• Bij transgender mensen komt die identiteit daarmee niet of niet volledig overeen. Niet iedereen kiest voor medische aanpassingen.
• Non-binaire mensen herkennen zich niet uitsluitend als man of vrouw.
• Intersekse gaat over aangeboren variaties in lichamelijke geslachtskenmerken. Dit is iets anders dan genderidentiteit.

LHBTIQA+ omvat verschillende seksuele oriëntaties, genderidentiteiten en geslachtsvariaties. Queer kan een brede zelfbenaming zijn; de Q kan ook naar questioning verwijzen. Iemand bepaalt zelf of en wanneer die over diens identiteit of oriëntatie vertelt: een coming-out.

Wensen, grenzen en toestemming

In een seksuele relatie horen alle betrokkenen vrijwillig in te stemmen. Bespreek wensen en grenzen, let op elkaars signalen en stop bij twijfel of ongemak. Niemand hoeft verder te gaan om een ander tevreden te stellen.

Ongewenste aanrakingen en seksuele opmerkingen kunnen grenzen overschrijden. Aanranding betreft ongewenste seksuele handelingen; bij verkrachting is sprake van ongewenst seksueel binnendringen van het lichaam. Seksueel misbruik binnen de familie wordt incest genoemd. De verantwoordelijkheid ligt bij degene die de grens overschrijdt.

Online grensoverschrijdend gedrag

Sexting is het uitwisselen van seksueel getinte berichten of beelden. Het doorsturen zonder toestemming kan schadelijk zijn. Andere vormen van grensoverschrijdend gedrag zijn:

• Grooming: een volwassene benadert een minderjarige met seksuele bedoelingen.
• Sextortion: chantage met seksueel getinte beelden of berichten.
• Exposen: iemand online vernederen door intieme beelden te verspreiden.
• Slutshaming: iemand, vaak een meisje of vrouw, vernederen vanwege kleding of vermeend seksueel gedrag.

Ook aandacht en cadeaus kunnen worden gebruikt om iemand afhankelijk te maken en tot seksuele uitbuiting te dwingen. Bij misbruik kan een vertrouwd persoon, huisarts of hulporganisatie ondersteuning bieden.