Welke soorten bloedvaten heb je?
Er zijn drie soorten bloedvaten in je lichaam:
- Slagaders: Voeren bloed van het hart naar de organen. Ze hebben een dikke, gespierde wand en een hoge bloeddruk. De aorta is de grootste slagader, en kleinere slagaders vertakken naar de organen. De eerste vertakking van de aorta heet de kransslagader.
- Haarvaten: Deze fijne bloedvaten vertakken zich in de organen en hebben dunne wanden met kleine gaatjes. Hier gaan zuurstof en voedingsstoffen naar de cellen, terwijl afvalstoffen het bloed ingaan.
- Aders: Voeren bloed terug naar het hart. Ze hebben dunne, slappe wanden en kleppen om de bloedstroom in de juiste richting te houden. Aders, ook de kransaders, monden uit in de holle aders, die het bloed naar het hart leiden.
Hoe stroomt het bloed door je lichaam?
De bloedsomloop bestaat uit twee delen: de kleine en de grote bloedsomloop.
- Kleine bloedsomloop: Begint in de rechterkamer en voert zuurstofarm bloed naar de longen. Hier vindt gaswisseling plaats: koolstofdioxide gaat naar de lucht en zuurstof komt in het bloed, dat via de longaders terugkeert naar de linkerboezem.
- Grote bloedsomloop: Begint in de linkerkamer, waar zuurstofrijk bloed via de aorta naar de organen stroomt. De cellen nemen zuurstof op en geven koolstofdioxide af. Zuurstofarm bloed keert via de holle aders terug naar de rechterboezem en gaat weer naar de kleine bloedsomloop.
Wat is bloeddruk?
Bloeddruk is de druk die het bloed uitoefent op de wanden van de bloedvaten. Deze wisselt tussen twee waarden:
- Bovendruk: De hoogste druk, wanneer de kamers samentrekken.
- Onderdruk: De laagste druk, tijdens de hartpauze.
De bloeddruk is het hoogst in de slagaders en het laagst in de aders. Ze wordt gemeten in millimeter kwikdruk (bijvoorbeeld 110/70).
Krijgt elk orgaan steeds evenveel bloed?
Niet elk orgaan krijgt altijd evenveel bloed. De bloedtoevoer varieert per orgaan afhankelijk van de activiteit. Bij inspanning pompt het hart sneller en krijgen de spieren meer bloed om genoeg zuurstof en voedingsstoffen op te nemen.
Organen zoals verteringsorganen en nieren ontvangen dan minder bloed, omdat ze tijdelijk minder actief zijn. Na inspanning keert de bloedverdeling weer terug naar de rusttoestand.
Woordenlijst
- Aders: Bloedvaten die bloed naar het hart terugvoeren. Veel aders bevatten kleppen die terugstromen tegengaan.
- Bloeddruk: De druk van het bloed tegen de vaatwand. Meestal bedoelen we de druk in de slagaders, die tijdens elke hartslag stijgt en daalt.
- Bovendruk: De hoogste druk in de slagaders tijdens een hartslag, als de kamers bloed wegpompen.
- Grote bloedsomloop: De route van de linkerkamer via de lichaamsorganen naar de rechterboezem. Onderweg worden stoffen met de weefsels uitgewisseld.
- Haarvaten: De fijnste bloedvaten, met een heel dunne wand. Hier wisselen bloed en omringende weefsels stoffen uit.
- Holle aders: Twee grote aders die bloed uit het lichaam naar de rechterboezem voeren. De bovenste komt uit het bovenlichaam en de onderste uit het onderste deel van het lichaam.
- Kleine bloedsomloop: De route van de rechterkamer via de longen naar de linkerboezem. In de longen neemt het bloed zuurstof op en geeft het koolstofdioxide af.
- Kleppen: Weefselflappen die bloed in één richting doorlaten en terugstromen tegengaan. Je vindt ze in het hart en in veel aders.
- Kransaders: Aders die bloed uit de hartspier afvoeren. Het meeste van dit bloed komt uiteindelijk in de rechterboezem terecht.
- Kransslagaders: Slagaders die vanaf de aorta over het hart lopen en de hartspier van zuurstof en voedingsstoffen voorzien.
- Longader: Een bloedvat waardoor zuurstofrijk bloed vanuit een long naar de linkerboezem stroomt.
- Onderdruk: De laagste druk in de slagaders tussen twee hartslagen, als de kamers ontspannen zijn.
- Slagaders: Bloedvaten die bloed van het hart af vervoeren. Hun stevige, elastische wand kan de relatief hoge bloeddruk opvangen.
Alles gelezen? Test jezelf met een paar vragen en kijk wat je al goed begrijpt over paragraaf 8.4!