2.3 Weefsels Samenvatting

Cellen

Schema van cel, weefsel en orgaan met verschillende soorten cellen onder de microscoop Organismen bestaan uit één of meer cellen, de bouwstenen van het lichaam. Ze zijn zo klein dat ze alleen onder een microscoop zichtbaar zijn. Cellen hebben verschillende vormen, zoals bolletjes of kubussen, en kunnen uitlopers hebben. Een mens bestaat uit ongeveer 30 biljoen cellen.

Weefsels van mensen

Cellen met dezelfde vorm en functie vormen samen een weefsel. Voorbeelden van weefsels bij mensen zijn:

  • Botweefsel: opgebouwd uit botcellen.
  • Spierweefsel: aanwezig in spieren.
  • Zenuwweefsel: onder andere in hersenen en hart.

Organen, zoals het hart, bestaan vaak uit meerdere soorten weefsels.

Tussencelstof

Veel weefsels bevatten tussencelstof: materiaal tussen de cellen. Dit kan vloeibaar zijn, zoals hersenvloeistof, of hard, zoals de kalkachtige stof in botten. Tussencelstof zorgt voor stevigheid, en cellen kunnen via uitsteeksels met elkaar verbonden zijn.

Weefsels van planten

Ook plantorganen zijn opgebouwd uit weefsels. Belangrijke voorbeelden zijn:

  • Opperhuid: één laag cellen aan de boven- en onderkant van het blad die de plant beschermt.
  • Huidmondjes: kleine openingen tussen opperhuidcellen, vooral aan de onderkant van het blad.

De functies van huidmondjes zijn het opnemen van koolstofdioxide, het afgeven van zuurstof en het reguleren van waterverdamping. Bij te veel verdamping sluiten de huidmondjes.


Dwarsdoorsnede van een boomstam met jaarringen die de groei van de boom per jaar laten zien

Jaarringen

Het cambium is een laag cellen onder de schors van een boom die nieuw hout vormt richting het midden van de stam. In de lente ontstaan grote, lichte houtcellen, terwijl in de zomer kleinere, donkerdere cellen groeien. In herfst en winter stopt de groei.

Samen vormen lente- en zomerhout één jaarring. Het oudste hout ligt in het midden van de stam. Door het aantal jaarringen aan de onderkant van een stam te tellen, kun je de leeftijd van een boom bepalen.

Woordenlijst

  • Cambium: Een dunne laag delende cellen in een houtige stengel of wortel. Het maakt naar binnen nieuw hout, waardoor de stam of wortel dikker wordt.
  • Cel: De kleinste levende eenheid waaruit een organisme is opgebouwd. Sommige organismen hebben één cel; andere bestaan uit heel veel cellen.
  • Huidmondjes: Kleine openingen in de opperhuid van een plant, elk tussen twee sluitcellen. Ze regelen de uitwisseling van gassen en het verdampen van water.
  • Jaarring: De laag hout die een boom in één jaar vormt. Op een dwarsdoorsnede zie je meestal een licht en een donker deel binnen dezelfde ring.
  • Opperhuid: De buitenste cellaag van een plantendeel. Bij een blad beschermt deze laag het weefsel eronder en helpt ze waterverlies te beperken.
  • Tussencelstof: Materiaal dat tussen cellen van een weefsel ligt. De samenstelling verschilt per weefsel: in bot bevat het bijvoorbeeld veel kalkzouten.
  • Weefsel: Cellen met een vergelijkbare bouw die samen een bepaalde functie vervullen. Spierweefsel bestaat bijvoorbeeld uit cellen die kunnen samentrekken.
Liever kijken dan lezen? Bekijk de uitlegfilm over paragraaf 2.3 .
Klaar met lezen? Test jezelf met vragen over 2.3 .
Meer leren? Wikipedia – Weefsel .

Biologie in het nieuws
NU.nl – Wetenschappers ontwikkelen menselijke miniatuurorganen voor medicijntests .
Scientias – Zonder dit eiwit vult een gescheurde spier zich met vet in plaats van nieuwe vezels .