2.2 Organen van planten Samenvatting
Wortels
Planten hebben verschillende soorten wortels, meestal met een hoofdwortel, zijwortels en wortelharen. Alle wortels samen vormen het wortelstelsel, een orgaanstelsel met drie functies:
- Opname: via wortelharen neemt de plant water en mineralen op uit de bodem.
- Stevigheid: wortels verankeren de plant stevig in de grond.
- Opslag: wortels slaan reservestoffen op om in het voorjaar snel te kunnen groeien.
Een voorbeeld is de paardenbloem: deze sterft in de herfst bovengronds af, maar de wortel met reservestoffen blijft ondergronds actief en zorgt in de lente voor nieuwe groei.
Stengels
Stengels verbinden de wortels met de bladeren en hebben twee hoofdfuncties:
- Transport: water en mineralen gaan omhoog naar de bladeren, en glucose wordt naar andere delen vervoerd.
- Stevigheid: houtachtige planten (zoals bomen) zijn stevig door hout, terwijl kruidachtige planten stevig blijven door waterdruk in de stengel en verslappen bij een tekort aan water.
Een proef met gekleurd water laat zien dat stengels water met opgeloste stoffen naar andere plantendelen vervoeren.
Bladeren
Een blad bestaat uit verschillende onderdelen:
- Bladsteel: verbindt het blad met de stengel.
- Bladschijf: het platte deel van het blad met nerven.
- Nerven: hoofdnerf en zijnerven die stevigheid geven en zorgen voor transport.
- Bladmoes: het weefsel tussen de nerven, waar fotosynthese plaatsvindt.
De belangrijkste functie van bladeren is het maken van voedsel via fotosynthese. Dit gebeurt vooral in het bladmoes, maar soms ook in groene stengels. Hiervoor is water nodig, dat via de wortels en nerven naar het bladmoes wordt vervoerd.
Vatenstelsel
In stengels, nerven en wortels lopen vaten, vaak gegroepeerd in vaatbundels. Samen vormen ze het vatenstelsel, dat zorgt voor transport in de plant:
- Water en mineralen: van de wortels naar de bladeren.
- Glucose: van de bladeren naar andere plantendelen.
Woordenlijst
- Bladmoes: Het weefsel tussen de nerven van een blad. Veel cellen hierin bevatten bladgroenkorrels en voeren fotosynthese uit.
- Bladschijf: Het brede, meestal platte deel van een blad. Hier vangt de plant veel licht op voor fotosynthese.
- Bladsteel: Het steeltje dat de bladschijf met de stengel verbindt. Er lopen vaten doorheen voor het vervoer van stoffen.
- Houtachtige planten: Planten waarvan de stengels veel hout bevatten en daardoor stevig blijven. Bomen en struiken zijn voorbeelden.
- Kruidachtige planten: Planten met weinig of geen hout in hun stengels. Hun stevigheid hangt sterk af van het water in de cellen.
- Mineralen: Stoffen zoals nitraat en magnesium die een plant nodig heeft om te groeien. De wortels nemen ze op als opgeloste zouten in bodemwater.
- Nerven: De lijnen in een blad waarin vaatbundels lopen. Ze vervoeren stoffen en helpen het blad stevig te houden.
- Reservestoffen: Voedingsstoffen die een organisme bewaart voor later. Een plant kan bijvoorbeeld zetmeel opslaan en gebruiken wanneer hij opnieuw gaat groeien.
- Vaatbundel: Een groep vaten die samen door een wortel, stengel of blad loopt. De vaten vervoeren water, mineralen en suikers.
- Vaten: Lange buisjes in een plant waardoor water en andere stoffen worden vervoerd.
- Vatenstelsel: Het netwerk van alle vaten in een plant. Het verbindt de plantendelen en zorgt voor het vervoer van stoffen.
- Wortelharen: Dunne uitgroeisels van cellen aan de buitenkant van jonge wortels. Ze vergroten het oppervlak waarmee de plant water en mineralen opneemt.
- Wortelstelsel: Het geheel van wortels waarmee een plant in de bodem vastzit en water en mineralen opneemt. Wortels kunnen ook reservestoffen bewaren.
- Zijwortels: Wortels die aftakken van een andere wortel. Door de vertakkingen kan de plant een groter deel van de bodem bereiken.
- Hoofdwortel: De dikke, centrale wortel waaruit zijwortels groeien. Bij veel planten groeit deze wortel vooral de diepte in.
Klaar met lezen? Test jezelf met vragen over 2.2 .