4.1 Geslachtsorganen Samenvatting
Wat zie je aan de buitenkant?
Het voortplantingsstelsel bestaat uit organen die samenwerken bij de voortplanting. Geslachtskenmerken die al bij de geboorte aanwezig zijn, heten primaire geslachtskenmerken. Voorbeelden zijn de penis, de balzak en de vulva. Lichamen verschillen. Bij intersekse passen de aangeboren geslachtskenmerken niet allemaal binnen wat meestal mannelijk of vrouwelijk heet.
Vulva, vagina en baarmoeder
De vulva is de verzamelnaam voor de uitwendige delen. Tussen de vulvalippen liggen onder andere de opening van de urinebuis en de opening van de vagina. Dat zijn twee aparte openingen. De clitorishoed bedekt de gevoelige clitoriseikel. Het grootste deel van de clitoris ligt in het lichaam. De vagina loopt naar de baarmoederhals. Bij de ingang van de vagina kan een soepel randje weefsel zitten, het maagdenvlies. Daaraan kun je niet zien of iemand seks heeft gehad.
Van eierstok tot baarmoeder
In de eierstokken kunnen eicellen rijpen. Een eileider kan een vrijgekomen eicel opvangen en richting de baarmoeder vervoeren. Tijdens een zwangerschap groeit het ongeboren kind in de baarmoeder.
Van teelbal tot urinebuis
De teelballen liggen in de balzak en maken zaadcellen. In elke bijbal rijpen zaadcellen verder en worden ze bewaard. Zaadleiders vervoeren ze verder. Zaadblaasjes en prostaat voegen vocht toe. De urinebuis loopt door de penis en voert op verschillende momenten urine of sperma af. De gevoelige top van de penis heet de eikel. De voorhuid kan de eikel bedekken. In zowel de clitoris als de penis zitten zwellichamen die zich met bloed kunnen vullen.
Begrippenlijst
- Voortplantingsstelsel – Alle organen die samen een rol spelen bij de voortplanting.
- Geslachtsorganen – Lichaamsdelen die een rol spelen bij voortplanting of seksualiteit. Sommige liggen binnen in je lichaam en andere zijn van buiten te zien.
- Geslacht – Een biologisch kenmerk dat te maken heeft met onder meer je geslachtsorganen, hormonen en chromosomen.
- Sekse – Een ander woord voor biologisch geslacht.
- Geslachtskenmerken – Lichamelijke kenmerken die te maken hebben met geslacht, zoals geslachtsorganen en borstontwikkeling.
- Primaire geslachtskenmerken – Geslachtskenmerken die al bij de geboorte aanwezig zijn, zoals een penis, vulva of baarmoeder.
- Penis – Een uitwendig geslachtsorgaan waar de urinebuis doorheen loopt. Urine en sperma kunnen hierdoor naar buiten.
- Balzak – Het zakje van huid onder de penis waarin de teelballen liggen.
- Vulva – De geslachtsdelen die je van buiten ziet, waaronder de vulvalippen, de clitoriseikel en de opening van de vagina.
- Intersekse – Je bent geboren met geslachtskenmerken die afwijken van wat meestal als mannelijk of vrouwelijk wordt gezien.
- Clitoris – Een gevoelig geslachtsorgaan. Het grootste deel ligt binnen in het lichaam.
- Clitoriseikel – Het kleine, gevoelige topje van de clitoris dat aan de buitenkant zit.
- Clitorishoed – Een huidplooi die over de clitoriseikel ligt en die helpt te beschermen.
- Binnenste vulvalippen – De huidplooien direct rond de opening van de vagina en de urinebuis.
- Buitenste vulvalippen – De huidplooien aan de buitenkant van de vulva. Ze liggen naast de binnenste vulvalippen.
- Eikel – De gevoelige top van de penis.
- Voorhuid – De huid die over de eikel kan schuiven en die helpt te beschermen.
- Baarmoeder – Een gespierd orgaan onder in de buik. Tijdens een zwangerschap groeit hierin het ongeboren kind.
- Eileiders – Buisjes die een vrijgekomen eicel kunnen opvangen en naar de baarmoeder vervoeren.
- Eierstokken – Twee organen waarin eicellen kunnen rijpen. Ze maken ook hormonen.
- Vagina – Een rekbaar kanaal tussen de opening van de vulva en de baarmoederhals.
- Maagdenvlies – Een randje soepel weefsel bij de opening van de vagina. De vorm en grootte verschillen per persoon.
- Zwellichamen – Weefsel in de penis en de clitoris dat zich bij opwinding met extra bloed kan vullen.
- Teelballen – Twee organen in de balzak die zaadcellen en het hormoon testosteron maken.
- Bijbal – Een opgerold buisje tegen een teelbal aan. Hier rijpen zaadcellen verder en worden ze tijdelijk bewaard.
- Zaadleiders – Buisjes waardoor zaadcellen van de bijballen richting de urinebuis gaan.
- Urinebuis – Het buisje waardoor urine uit de blaas naar buiten gaat. Bij iemand met een penis kan er ook sperma doorheen.

