Wat zijn de functies van de huid?
Je huid heeft drie belangrijke functies:
- Temperatuurregulatie: Houdt je lichaam op een stabiele temperatuur.
- Bescherming tegen vuil en ziekteverwekkers: Zorgt ervoor dat bacteriën en vuil moeilijker kunnen binnendringen.
- Bescherming tegen de zon: Beschermt tegen schadelijke uv-straling door pigment aan te maken.
De huid bestaat uit drie lagen:
- Opperhuid: Bovenste laag met de hoornlaag (slijt af) en kiemlaag (maakt nieuwe cellen).
- Lederhuid: Bevat bloedvaten, talgklieren, zweetklieren, haarzakjes en zintuigen die warmte, kou en pijn waarnemen.
- Onderhuids bindweefsel: Bevat vet, bloedvaten en zenuwen; werkt als isolatielaag.
Hoe blijf je op temperatuur?
De normale lichaamstemperatuur is ongeveer 37 °C. Als je het warm hebt, zetten de bloedvaten in de huid uit om warmte af te voeren en produceren zweetklieren extra zweet voor afkoeling. Bij kou vernauwen bloedvaten om warmte vast te houden en gaan spieren rillen om warmte op te wekken.
Het vet in het onderhuids bindweefsel werkt als isolatie. Bij kou gaan je haartjes rechtop staan, wat bij dieren zorgt voor extra isolatie.
Hoe geneest een wondje?
Bij een wondje sluit de huid zich om bloedverlies en infecties te voorkomen:
- Het bloedvat vernauwt zich.
- Bloedplaatjes klonteren samen op de wondplek.
- Fibrinedraden vormen een netwerk waarin bloedcellen blijven hangen, waardoor een korstje ontstaat.
Onder het korstje herstelt de huid. Zodra de huid genezen is, valt het korstje er vanzelf af.
Hoe beschermt de huid je tegen de zon?
Bij blootstelling aan zonlicht maakt de kiemlaag in de huid pigment aan. Dit pigment vormt een beschermlaag tegen uv-straling en voorkomt dat deze te diep in de huid doordringt. Mensen met een lichte huid hebben minder pigment en verbranden dus sneller.
Uv-straling kan huidcellen beschadigen en bij herhaalde schade leiden tot huidkanker. Vooral tot je zestiende is de huid extra gevoelig, waardoor de kans op latere huidkanker groter is.
Hoe ontstaat huidkanker?
Huidkanker ontstaat wanneer huidcellen door bijvoorbeeld uv-straling of giftige stoffen beschadigd raken en ongecontroleerd gaan delen. Zo ontstaat een tumor. Deze tumorcellen kunnen zich via bloed of lymfe verspreiden en uitzaaiingen vormen op andere plekken in het lichaam.
Woordenlijst
- Hoornlaag: De buitenkant van de opperhuid, opgebouwd uit dode, verhoornde cellen. Deze laag beschermt tegen uitdroging, beschadiging en het binnendringen van ziekteverwekkers.
- Kiemlaag: Het levende deel van de opperhuid. Onderaan ontstaan door deling nieuwe cellen, die naar buiten opschuiven en uiteindelijk de hoornlaag aanvullen.
- Lederhuid: De stevige huidlaag onder de opperhuid. Hierin liggen onder andere bloedvaten, zenuwen, zintuigen, haarzakjes en zweetklieren.
- Onderhuids bindweefsel: De laag onder de huid die de huid met dieper weefsel verbindt. Het vet hierin bewaart energie, isoleert en helpt stoten opvangen.
- Pigment: Een kleurstof, zoals melanine in de huid. Melanine bepaalt mede de huidskleur en biedt enige bescherming tegen uv-straling.
- Talgklieren: Klieren die een vettige stof maken: talg. Die komt meestal via een haarzakje op de huid en helpt huid en haren soepel te houden.
- Zweetklieren: Klieren in de huid die zweet maken. Wanneer dit vocht aan het huidoppervlak verdampt, verliest je lichaam warmte.
- Temperatuurregulatie: Het bijsturen van de lichaamstemperatuur. Bij warmte kun je zweten en bij kou kunnen je spieren gaan rillen.
- Uv-straling: Ultraviolette straling, bijvoorbeeld uit zonlicht. Je ziet deze straling niet en bij te veel blootstelling kan ze huidcellen beschadigen.
- Tumor: Een ophoping van cellen door verstoorde groei en celdeling. Een tumor kan goedaardig of kwaadaardig zijn.
- Uitzaaiingen: Nieuwe plekken met kankercellen die zijn ontstaan doordat cellen van een tumor zich naar andere plaatsen in het lichaam hebben verspreid.
Alles gelezen? Test jezelf met een paar vragen en kijk wat je al goed begrijpt over paragraaf 9.3!
Meer leren? Wikipedia – De huid.
Biologie in het nieuws
Scientias.nl – Nederlandse onderzoekers ontdekken hoe bepaalde kankercellen uitzaaien .
Scientias.nl – Dit is hoe slecht zonnebanken écht zijn voor je huid .