8.6 Gedrag bij mensen Samenvatting

Normen en waarden

Bij gedrag bij mensen spelen normen en waarden een grote rol. Mensen denken namelijk na over hun gedrag en beoordelen ook het gedrag van anderen. Dit helpt om goed samen te leven in een groep of samenleving.

Waarden zijn ideeën over wat mensen belangrijk vinden, zoals eerlijkheid of respect. Op basis daarvan ontstaan normen: regels waar mensen zich aan horen te houden.

• Waarden: wat je belangrijk vindt (bijvoorbeeld respect).
• Normen: regels die daarbij horen (bijvoorbeeld: je beledigt iemand niet).

Normen en waarden verschillen

Normen en waarden zijn niet overal hetzelfde. Ze verschillen per cultuur en kunnen ook veranderen in de loop van de tijd. Wat vroeger normaal was, kan nu heel anders worden bekeken.

Dit betekent dat gedrag dat in de ene groep normaal is, in een andere groep juist vreemd of zelfs verboden kan zijn.

Rolgedrag en rolpatronen

Mensen hebben verschillende rollen in het dagelijks leven, zoals leerling, vriend of kind. Bij elke rol hoort bepaald gedrag. Dit noem je een rolpatroon.

Een rolpatroon bepaalt dus wat anderen van jou verwachten in een bepaalde situatie. Soms kunnen rollen botsen, bijvoorbeeld als je moet werken én leren voor een toets.

Voorbeelden van rolpatronen

• Op school: je luistert naar de docent en maakt opdrachten.
• Thuis: je helpt mee en houdt rekening met anderen.
• Werk: je komt op tijd en voert je taken uit.

Rolpatronen kunnen veranderen. Zo is het traditionele man-vrouwrolpatroon tegenwoordig minder streng dan vroeger.