7.2 Energie Samenvatting
Hoe kom je aan energie?
Je hebt energie nodig om te bewegen en warm te blijven. Deze energie komt uit de energierijke stoffen in je voedsel, zoals koolhydraten en vetten. Koolhydraten bestaan uit zetmeel en suikers en vind je in bijvoorbeeld brood en zoetigheid. Vetten zitten in olie en noten.
Op de verpakking van voedingsmiddelen staat de energie-inhoud vermeld in kilojoules (kJ), vaak ook in kilocalorieën (kcal).
Hoeveel energie heb je nodig?
Je energiebehoefte hangt af van je activiteit, leeftijd en geslacht. Volwassenen en mannen hebben doorgaans meer energie nodig dan kinderen en vrouwen.
Als je meer energierijke stoffen binnenkrijgt dan je verbruikt, slaat je lichaam dit op als vet, wat kan leiden tot overgewicht. Om je gewicht te controleren, kun je de Body Mass Index (BMI) gebruiken. Een gezonde BMI ligt voor volwassenen tussen de 20 en 25. Een hogere BMI wijst op overgewicht; een lagere BMI op ondergewicht.
Een gezond gewicht behoud je door een gebalanceerd eetpatroon en voldoende beweging.
Waarom matig met vet?
Vet is nodig voor energie, celopbouw en bescherming van organen, maar te veel vet kan ongezond zijn. Overtollig vet verhoogt het cholesterolgehalte in je bloed. Cholesterol is belangrijk voor celopbouw, maar bij een teveel hoopt het zich op in de bloedvaten, wat deze vernauwt.
Hierdoor wordt het hart extra belast, wat kan leiden tot hoge bloeddruk en in ernstige gevallen een hartinfarct. Bij een hartinfarct krijgt een deel van het hart geen zuurstof meer omdat de kransslagaders verstopt raken.
Waarom matig met suiker?
Suiker kan gaatjes in tanden en kiezen veroorzaken, omdat bacteriën in je mond suiker omzetten in zuur. Dat zuur tast het tandglazuur aan en veroorzaakt tandbederf of cariës.
Suikerrijke en zure dranken, zoals frisdrank, zijn extra schadelijk voor je gebit. Twee keer per dag poetsen met fluoridetandpasta helpt om het tandglazuur te beschermen.
Woordenlijst
- BMI (Body Mass Index): Methode om te bepalen of je gewicht gezond is.
- Cariës: Ontstaan van gaatjes in tanden of kiezen doordat bacteriën suiker in je mond omzetten in zuur.
- Energie: Hebben organismen nodig voor levensprocessen, activiteit en om warm te blijven. Energie komt vrij bij de verbranding van energierijke stoffen.
- Energierijke stoffen: Groep voedingsstoffen waaruit je lichaam energie haalt, zoals koolhydraten en vetten.
- Fluoride: Mineraal dat je nodig hebt om je tandglazuur sterker te maken.
- Hartinfarct: Verstopping of vernauwing van de kransslagaders waardoor een deel van de hartspier geen bloed meer krijgt en afsterft.
- Hoge bloeddruk: Toestand waarbij het hart harder moet pompen doordat de bloedvaten nauwer worden door opgehoopt cholesterol.
- Kilocalorie (kcal): Eenheid voor energie in voeding; 1 kilocalorie is gelijk aan 4,2 kilojoules.
- Kilojoule (kJ): Eenheid voor energie in voeding; 1 kilojoule is 0,24 kilocalorie.
- Koolhydraten: Zetmeel en suikers; energierijke voedingsstoffen die vooral energie leveren.
- Kransslagaders: Slagaders die om het hart liggen en de hartspier van zuurstof voorzien.
- Ondergewicht: Toestand waarin je te weinig weegt doordat je minder energie binnenkrijgt dan je verbruikt.
- Overgewicht: Toestand waarin je te veel weegt doordat je meer energie binnenkrijgt dan je lichaam verbruikt.
- Tandbederf: Ander woord voor cariës; schade aan tanden door zuurvorming uit suiker.
- Vetten: Energierijke voedingsstoffen en bouwstoffen; nodig voor beweging, warmte en celopbouw.
Alles gelezen? Test jezelf met een paar vragen en kijk wat je al goed begrijpt over paragraaf 7.2!
Meer leren? Wikipedia – Calorie .
Meer lezen? Scientias.nl – Nooit meer gaatjes? Deze nieuwe gel herstelt direct je tandglazuur .