6.3 Koolstofkringloop en stikstofkringloop Samenvatting

Wat is de koolstofkringloop?

De koolstofkringloop laat zien hoe koolstof steeds opnieuw wordt gebruikt in de natuur. Planten nemen koolstofdioxide uit de lucht op en maken hiermee glucose via fotosynthese. Deze glucose gebruiken ze als brandstof of om andere energierijke stoffen te maken, zoals vetten en eiwitten.

Koolstof gaat vervolgens van het ene organisme naar het andere:

• Planteneters eten planten en krijgen zo koolstof binnen.
• Vleeseters eten planteneters en nemen die koolstof weer over.
• Bij verbranding (in cellen) komt koolstofdioxide vrij en gaat terug de lucht in.

Ook wanneer planten en dieren sterven of uitwerpselen produceren, blijft koolstof in omloop. Reducenten (bacteriën en schimmels) breken deze resten af en geven opnieuw koolstofdioxide af aan de lucht. Zo blijft de koolstofkringloop continu doorgaan.

Wat is de stikstofkringloop?

De stikstofkringloop beschrijft hoe stikstof door de natuur beweegt. Stikstof is belangrijk, omdat het nodig is voor de opbouw van eiwitten en DNA. Planten nemen stikstof op uit de bodem in de vorm van nitraat en gebruiken dit samen met glucose om plantaardige eiwitten te maken.

De stikstof gaat daarna verder door de voedselketen:

• Dieren eten planten en maken dierlijke eiwitten.
• Andere dieren krijgen stikstof binnen door deze dieren te eten.

De rol van bacteriën in de stikstofkringloop

Bacteriën spelen een belangrijke rol bij het omzetten van stikstof:

• Rottingsbacteriën breken dode resten en uitwerpselen af en vormen ammoniak en ammonium.
• Andere bacteriën zetten ammonium om in nitraat, dat planten weer kunnen opnemen.
• Stikstofbindende bacteriën zetten stikstofgas uit de lucht om in bruikbare stoffen.

Wortelknolletjes

Stikstofbindende bacteriën leven vaak in wortelknolletjes van planten zoals klaver en lupine. Zo helpen ze planten aan extra stikstof.

Net als bij de koolstofkringloop blijft stikstof steeds rondgaan in de natuur.