5.4 De evolutietheorie Samenvatting

Evolutie

Evolutie is de ontwikkeling van het leven op aarde, waarbij soorten kunnen ontstaan, veranderen of verdwijnen. Deze processen vinden plaats over miljoenen jaren. De Engelse onderzoeker Charles Darwin bedacht een theorie die verklaart hoe dit gebeurt. Hij ging uit van variatie in genotypen, natuurlijke selectie en het ontstaan van nieuwe soorten.

Variatie in genotypen

Nieuwe genotypen ontstaan vooral door geslachtelijke voortplanting en mutaties. Daardoor kunnen ook nieuwe uiterlijke kenmerken (fenotypen) ontstaan. Deze variatie is belangrijk, omdat het de kans vergroot dat sommige individuen goed zijn aangepast aan veranderingen in het milieu.

Natuurlijke selectie

Niet elk organisme heeft een even grote kans om te overleven. Dieren die beter zijn aangepast aan hun omgeving hebben meer kans om te overleven en zich voort te planten. Hun gunstige eigenschappen worden dan doorgegeven aan hun nakomelingen. Zo kunnen soorten langzaam veranderen. Een bekend voorbeeld is de giraffe met een steeds langere nek, omdat die beter bij hoge bladeren kon.

Ontstaan van nieuwe soorten

Als een soort veel variatie heeft, is de kans groter dat sommige individuen zich kunnen aanpassen aan een veranderende omgeving. Organismen met gunstige eigenschappen planten zich vaker voort en geven hun genen door. Daardoor verandert de soort geleidelijk. Soms kunnen beide vormen binnen een soort blijven bestaan, zoals bij hondenrassen.

Isolatie

Nieuwe soorten kunnen ook ontstaan als groepen van een soort van elkaar worden gescheiden, bijvoorbeeld door een rivier of berg. Elke groep past zich aan zijn eigen leefgebied aan. Na lange tijd kunnen de verschillen zo groot worden dat ze zich niet meer onderling kunnen voortplanten. Er zijn dan twee soorten ontstaan.