5.2 Voelen, ruiken en proeven Samenvatting

Opperhuid

Schema van de huid met opperhuid, lederhuid, onderhuid, haarzakje, talgklier, zweetklier, zenuwen en bloedvaten De huid bestaat uit twee lagen: de opperhuid en de lederhuid. De opperhuid bestaat uit twee delen:

  • Hoornlaag: bestaat uit dode celresten en beschermt tegen beschadiging, uitdroging en bacteriën.
  • Kiemlaag: bevat levende cellen die zich voortdurend delen. Nieuwe cellen schuiven op, maken hoornstof aan, verhoornen en sterven af.

Lederhuid

In de lederhuid liggen verschillende zintuigen en andere onderdelen:

  • Tast-, warmte-, koude- en drukzintuigen: tast-, warmte- en koudezintuigen liggen vlak onder de kiemlaag; drukzintuigen liggen dieper.
  • Pijnpunten, zenuwen, haarspiertjes, bloedvaten en zweetklieren: zorgen voor gevoel, doorbloeding en temperatuurregeling.
  • Zweetklieren: maken zweet aan; door verdamping koel je af.
  • Haarzakjes: uitstulpingen van de kiemlaag waarin haren groeien en talgklieren zitten.
  • Talg: vettige stof die haren en de hoornlaag soepel houdt.

Onderhuids bindweefsel

Onder de lederhuid ligt het onderhuids bindweefsel. Hierin wordt vet opgeslagen dat dient als reservevoedsel en als isolatielaag tegen warmteverlies.

Brandwonden

Brandwonden zijn beschadigingen van de huid door hitte, chemische stoffen of elektriciteit. De gevolgen zijn:

  • De huid biedt tijdelijk geen bescherming meer.
  • Bacteriën kunnen binnendringen, wat kans op infectie geeft.
  • Er gaat meer vocht en warmte verloren.

Oppervlakkige brandwonden (alleen opperhuid) genezen meestal, maar beschadiging van de lederhuid is blijvend.

Ruiken en proeven

Overzicht van de tong met smaakknopjes en de vijf basissmaken zoet, zout, zuur, bitter en umami Het reukzintuig ligt boven in de neusholte, in het neusslijmvlies. Geurstoffen prikkelen de reukzintuigcellen, die impulsen naar de hersenen sturen. Er zijn veel typen reukzintuigcellen, elk gevoelig voor een andere geurstof. Samen vormen ze een patroon dat door de hersenen als een specifieke geur wordt herkend.

Het smaakzintuig ligt op de tong, in smaakknopjes aan de zijkanten van groefjes. De zintuigcellen kunnen vijf smaken onderscheiden: zoet, zout, zuur, bitter en umami (hartig). Andere smaken ontstaan door samenwerking met het reukzintuig.

Woordenlijst

  • Brandwond: Beschadiging van huid of dieper weefsel door bijvoorbeeld hitte, een bijtende stof of elektriciteit. De beschermende werking van de huid kan daardoor afnemen.
  • Haarzakje: Een instulping van de opperhuid waarin een haar is verankerd. Onderaan ontstaat door celdeling nieuw materiaal voor de groei van de haar.
  • Hoornlaag: De buitenkant van de opperhuid, opgebouwd uit dode, verhoornde cellen. Deze laag beschermt tegen uitdroging, beschadiging en het binnendringen van ziekteverwekkers.
  • Kiemlaag: Het levende deel van de opperhuid. Onderaan ontstaan door deling nieuwe cellen, die naar buiten opschuiven en uiteindelijk de hoornlaag aanvullen.
  • Lederhuid: De stevige huidlaag onder de opperhuid. Hierin liggen onder andere bloedvaten, zenuwen, zintuigen, haarzakjes en zweetklieren.
  • Onderhuids bindweefsel: De laag onder de huid die de huid met dieper weefsel verbindt. Het vet hierin bewaart energie, isoleert en helpt stoten opvangen.
  • Opperhuid: De buitenste laag van je huid, met de hoornlaag en de kiemlaag. Deze laag vormt een barrière tegen invloeden van buitenaf en beperkt waterverlies.
  • Reukzintuig: Het gebied met reukzintuigcellen boven in de neusholte. Geurstoffen prikkelen deze cellen, waarna signalen via zenuwen naar de hersenen gaan.
  • Smaakknopjes: Kleine groepjes smaakzintuigcellen, vooral in het oppervlak van de tong. Ze reageren op smaakstoffen die in speeksel zijn opgelost.
  • Smaakzintuig: De smaakzintuigcellen, vooral in smaakknopjes op de tong. Ze reageren op opgeloste stoffen en onderscheiden zoet, zuur, zout, bitter en umami.
  • Talgklieren: Klieren die een vettige stof maken: talg. Die komt meestal via een haarzakje op de huid en helpt huid en haren soepel te houden.
  • Zweetklieren: Klieren in de huid die zweet maken. Wanneer dit vocht aan het huidoppervlak verdampt, verliest je lichaam warmte.