5.1 Je omgeving waarnemen Samenvatting

Waarnemen

Om je omgeving waar te nemen gebruik je je zintuigen, die reageren op prikkels zoals licht, geur of geluid. Een zintuig is een orgaan dat prikkels opvangt. In de zintuigen zitten zintuigcellen die, bij het opvangen van een prikkel, impulsen (elektrische seintjes) maken. Deze impulsen gaan via zenuwen naar de hersenen, die ze verwerken. Zo besef je bijvoorbeeld dat er chocola voor je staat wanneer je het ruikt of ziet.

Zintuigen

Je lichaam heeft meerdere zintuigen, die samen het zintuigenstelsel vormen. De belangrijkste zintuigen en hun prikkels zijn:

  • Ogen: gezichtszintuig – reageren op licht.
  • Oren: gehoorzintuig en evenwichtszintuig – reageren op geluid en zwaartekracht.
  • Neus: reukzintuig – reageert op geurmoleculen.
  • Tong: smaakzintuigen – reageren op smaken zoals zoet of zuur.
  • Huid: bevat vier soorten zintuigen:
    • Warmtezintuigen: reageren op warmte.
    • Koudezintuigen: reageren op kou.
    • Drukzintuigen: reageren op druk.
    • Tastzintuigen: reageren op lichte aanrakingen, zoals structuur of zachtheid (zitten in tastknopjes).

Daarnaast zijn er pijnpunten: de uiteinden van bepaalde zenuwen die pijn waarnemen. Deze komen overal in het lichaam voor, ook in organen.

Woordenlijst

  • Drukzintuigen: Zintuigen in de huid die reageren wanneer er op de huid wordt gedrukt.
  • Impulsen: Elektrische seintjes die van de zintuigen via zenuwen naar de hersenen gaan.
  • Koudezintuigen: Zintuigen in de huid die reageren op iets dat kouder is dan de huid.
  • Pijnpunten: Uiteinden van bepaalde zenuwen waarmee je pijn kunt waarnemen; ze komen overal in het lichaam voor.
  • Prikkels: Invloeden uit de omgeving op een organisme, zoals licht, geluid of aanraking.
  • Tastzintuigen: Zintuigen in de huid die reageren op lichte aanrakingen, waardoor je kunt voelen hoe iets aanvoelt.
  • Warmtezintuigen: Zintuigen in de huid die reageren op iets dat warmer is dan de huid.
  • Zintuig: Orgaan dat reageert op prikkels uit de omgeving.
  • Zintuigenstelsel: Alle zintuigen samen die ervoor zorgen dat je je omgeving kunt waarnemen.
  • Zintuigcellen: Cellen in de zintuigen die prikkels opvangen en omzetten in impulsen.
Liever kijken dan lezen? Bekijk de uitlegfilm over paragraaf 5.1 .
Klaar met lezen? Test jezelf met vragen over 5.1 .
Meer leren? Wikipedia – Zintuigen .
Meer lezen? Scientias.nl – Vallen dieren voor optische illusies? Wat vissen en vogels ons kunnen leren over perceptie .