3.2 De bloedsomloop Samenvatting
Bloedvaten
Het bloedvatenstelsel bestaat uit het hart en drie typen bloedvaten: slagaders, haarvaten en aders. Het hart pompt bloed via de slagaders naar de organen. Deze slagaders vertakken zich in steeds kleinere bloedvaten, tot haarvaten, waarvan de wanden slechts één cellaag dik zijn. Via de haarvaten stroomt het bloed vervolgens terug naar het hart door de aders.
Het bloedvatenstelsel
In het bloedvatenstelsel wordt onderscheid gemaakt tussen zuurstofrijk (helderrood) en zuurstofarm (donkerrood) bloed. De naam van slagaders en aders verwijst meestal naar het orgaan waar ze naartoe of vandaan lopen, zoals beenslagaders of armaders.
Uitzonderingen zijn de aorta, de bovenste en onderste holle ader en de poortader. De poortader voert zuurstofarm, maar voedingsrijk bloed van de darm naar de lever, vooral na een maaltijd.
Dubbele bloedsomloop
De mens heeft een dubbele bloedsomloop, waarbij het bloed per cyclus twee keer door het hart stroomt:
- Kleine bloedsomloop: van het hart naar de longen en terug. Hier vindt gaswisseling plaats: opname van zuurstof en afgifte van koolstofdioxide.
- Grote bloedsomloop: van het hart naar alle organen en terug. Hier geeft het bloed zuurstof en voedingsstoffen af aan de cellen en neemt het afvalstoffen op.
Deze dubbele bloedsomloop komt ook voor bij vogels en zoogdieren.
Slagaders
In slagaders is de bloeddruk hoog doordat het hart het bloed krachtig in deze vaten pompt. De wanden zijn daarom dik, elastisch en gespierd. Bij elke hartslag zetten de slagaders uit en veren weer terug, wat voelbaar is als de polsslag. De meeste slagaders liggen diep in het lichaam, beschermd tegen beschadiging.
Haarvaten
Haarvaten zijn uiterst dunne vaten waar de bloeddruk sterk afneemt. Dankzij de dunne wand kunnen zuurstof, voedingsstoffen en witte bloedcellen naar de cellen stromen. Tegelijkertijd kunnen koolstofdioxide en afvalstoffen uit de cellen het bloed in.
Aders
De haarvaten komen samen in aders. In aders is de bloeddruk laag, en hun wanden zijn dunner en minder elastisch dan die van slagaders. Er is geen hartslag voelbaar in de aders. Ze liggen meestal oppervlakkiger en zijn soms zichtbaar als blauwe lijnen.
Veel aders, vooral in armen en benen, bevatten kleppen die voorkomen dat bloed terugstroomt. Zo helpen ze het bloed tegen de zwaartekracht in naar het hart te brengen.
Woordenlijst
- Aders: Bloedvaten met een dunne wand waardoor bloed met lage druk naar het hart terugstroomt.
- Bloedsomloop: Weg die het bloed door het lichaam aflegt om zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen te vervoeren.
- Bloedvatenstelsel: Geheel van hart en bloedvaten dat zorgt voor het rondstromen van bloed door het lichaam.
- Dubbele bloedsomloop: Bloedsomloop waarin het bloed per omloop twee keer door het hart gaat: eenmaal door de longen en eenmaal door het lichaam.
- Grote bloedsomloop: Deel van de bloedsomloop waarin het bloed van het hart naar de rest van het lichaam en terug stroomt om zuurstof en voedingsstoffen af te geven.
- Haarvaten: Zeer dunne bloedvaatjes met een wand van één cellaag waardoor stoffen tussen bloed en cellen worden uitgewisseld.
- Kleine bloedsomloop: Deel van de bloedsomloop waarin het bloed van het hart naar de longen en weer terug stroomt om zuurstof op te nemen en koolstofdioxide af te geven.
- Kleppen: Structuren in aders die ervoor zorgen dat het bloed slechts in één richting naar het hart kan stromen.
- Poortader: Ader die zuurstofarm, maar voedselrijk bloed van de darm naar de lever vervoert.
- Slagaders: Bloedvaten met dikke, elastische wanden waardoor bloed met hoge druk van het hart naar de organen stroomt.
Klaar met lezen? Test jezelf met vragen over 3.2 .
Meer lezen? Scientias – Microrobots zo klein als een zandkorrel leveren medicijnen af via je bloedvaten .