3.1 Steeds kleinere groepen Samenvatting

Groepen maken

Organismen kun je ordenen in groepen op basis van kenmerken, zoals je ook schrijfmaterialen kunt indelen op soort of kleur. Een kenmerk is een eigenschap waarmee je een organisme kunt onderscheiden van andere organismen.

Hoofdgroepen en rijken

Biologen gebruiken celkenmerken en DNA om organismen te ordenen. Sinds 2015 wordt er gewerkt met een indeling van Michael Ruggiero. Het leven op aarde wordt verdeeld in twee hoofdgroepen:

• Prokaryoten: organismen zonder celkern.
• Eukaryoten: organismen met een celkern.

Daarna worden deze hoofdgroepen verder ingedeeld in rijken:

• Prokaryoten: bacteriën en archaea.
• Eukaryoten: chromista, protozoa, schimmels, planten en dieren.

Mensen horen bij het rijk van de dieren.

Celkenmerken

Biologen kijken bij het indelen van organismen naar de volgende kenmerken van cellen:

• Celkern: aanwezig bij eukaryoten, afwezig bij prokaryoten.
• Celwand: aanwezig bij bacteriën, archaea, schimmels en planten; niet bij dieren.
• Bladgroenkorrels: alleen aanwezig in plantencellen.

Voorbeelden:

• Bacteriën en archaea zijn eencellig en hebben geen celkern.
• Planten hebben een celwand én bladgroenkorrels.
• Dieren hebben geen celwand en geen bladgroenkorrels.

Steeds kleinere groepen

Binnen een rijk worden organismen steeds verder ingedeeld in kleinere groepen. De volgorde van groot naar klein is:

Rijk → Stam → Klasse → Orde → Familie → Geslacht → Soort

Bijvoorbeeld: het dierenrijk bevat de stam van de gewervelden. Deze stam bevat klassen zoals zoogdieren en vogels. Elke volgende groep is specifieker dan de vorige.

Vertakkingsschema

De indeling van organismen kun je weergeven in een vertakkingsschema: een boomdiagram dat laat zien hoe groepen zich splitsen in kleinere groepen.

Er bestaan vertakkingsschema’s met foto’s of schematische weergaven, bijvoorbeeld bij insecten binnen de stam van de geleedpotigen.