12.5 Knutselen met DNA Samenvatting

Waarom zou je DNA willen veranderen?

Onderzoekers weten steeds beter hoe DNA werkt en welke foutjes erfelijke ziekten veroorzaken. Bij aandoeningen zoals taaislijmziekte (CF) zit de fout in alle cellen. Door een gezond gen toe te voegen, zouden cellen beter kunnen functioneren. Deze behandeling heet gentherapie. Ook bij andere organismen kan DNA worden aangepast. Zo maken bacteriën met een menselijk gen nu menselijke insuline voor diabetespatiënten. Dat is efficiënter en veroorzaakt minder bijwerkingen dan de dierlijke variant.

Hoe kun je DNA veranderen?

Bij genetisch modificeren haal je eerst het gewenste gen met een enzym uit het DNA. Daarna breng je het gen in een cel met behulp van een vector of door direct injecteren. Een bekend voorbeeld is het gebruik van een virus als vector om longcellen te behandelen bij CF. Voor bacteriën gebruik je vaak een plasmide, een rond stukje DNA dat bacteriën makkelijk opnemen. Ook kunnen met DNA beklede gouden kogeltjes in een cel worden geschoten. Uiteindelijk moet het nieuwe gen door de cel worden overgenomen en gebruikt worden voor de productie van een eiwit.

Welke bezwaren zijn er tegen DNA modificeren?

Niet iedereen is enthousiast over genetische modificatie. Een voorbeeld is ‘gouden rijst’, een transgeen gewas dat vitamine A produceert. Dit kan gezondheidsproblemen voorkomen, maar roept ook zorgen op. Zo zijn er mensen die liever natuurlijke alternatieven zien, zoals groenten die van nature vitamine A bevatten. Er zijn ook ethische en ecologische bezwaren: het aanpassen van dieren-DNA kan hun welzijn schaden, en gemodificeerde gewassen kunnen zich mengen met traditionele planten. Daarnaast kunnen nieuwe eiwitten in voedsel allergieën veroorzaken of giftig zijn. Sommige mensen vrezen zelfs voor nieuwe ziekten als menselijk DNA in dieren wordt ingebouwd.